شناسایی دقیق منابع کنکور فرهنگیان، نخستین گام حیاتی برای داوطلبانی است که رؤیای معلمی در سر دارند. این آزمون اختصاصی، ساختاری منحصربهفرد دارد که دو بخش اصلی هوش و استعداد معلمی و تعلیم و تربیت اسلامی را در کنار دروس تخصصی رشته داوطلب قرار میدهد. آمادگی برای این رقابت نیازمند دسترسی به اطلاعات موثق و بهروز درباره مواد امتحانی و ضرایب دروس است که در این مقاله به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرد.
آزمون اختصاصی دانشگاه فرهنگیان از کنکور سراسری مجزا شده است، هرچند درصدی از نمره کل نهایی داوطلب همچنان به سوابق تحصیلی و نتایج کنکور سراسری (در بخش دروس تخصصی) وابسته است. این جداسازی به سازمان سنجش و وزارت آموزش و پرورش اجازه میدهد تا معیارهای دقیقتری برای سنجش صلاحیتهای مورد نیاز یک معلم آینده، بهکار گیرند. داوطلبان باید در نظر داشته باشند که قبولی در این مرحله، تنها بخشی از فرآیند است و پس از آن، مرحله ارزیابی تخصصی و مصاحبههای حضوری قرار دارد که آنها نیز نقش تعیینکنندهای در پذیرش نهایی ایفا میکنند.
بر اساس آخرین تغییرات، این آزمون بر سنجش مهارتهای ذاتی و دانشهای پایه مورد نیاز یک معلم متمرکز است. این تمرکز بر دو حوزه اصلی «هوش و استعداد معلمی» و «تعلیم و تربیت اسلامی» صورت میگیرد، که این دو بخش در کنار دروس تخصصی گروه آزمایشی داوطلب، نمره کل نهایی را تشکیل میدهند. عدم شرکت در کنکور سراسری و یا عدم دریافت حد نصاب در این آزمون، باعث حذف داوطلب از فرایند گزینش میشود.
برای قبولی در فرهنگیان چه کتابی بخوانیم؟
مواد امتحانی کنکور فرهنگیان به دقت طراحی شدهاند تا هم تواناییهای عمومی داوطلب و هم درک او از مبانی تعلیم و تربیت را بسنجند. ضرایب این دروس اهمیت ویژهای در برنامهریزی مطالعاتی دارند و نشان میدهند که کدام بخشها باید در اولویت قرار گیرند.
این درس با ضریب ۳، بالاترین وزن را در نمره آزمون اختصاصی فرهنگیان به خود اختصاص داده است. نکته بسیار مهم این است که برخلاف دروس سنتی، «هوش و استعداد معلمی» فاقد منبع درسی مشخص و مشخصی از کتب درسی آموزش و پرورش است. این بخش مستقیماً برای ارزیابی تواناییهای شناختی، استدلالی و مهارتی داوطلب طراحی شده است.
سؤالات این بخش معمولاً شباهت زیادی به آزمونهای استخدامی و همچنین آزمونهای سنجش هوش در مقاطع تحصیلات تکمیلی دارند. داوطلبان باید مهارتهای زیر را تمرین کنند:
برای آمادگی در این بخش، منابعی که بر تقویت هوش عمومی، هوش استنباطی و توانایی تحلیل سناریوهای آموزشی تمرکز دارند، توصیه میشود. تمرین با سؤالات آزمونهای استخدامی دستگاههای دولتی میتواند بسیار راهگشا باشد.
این درس با ضریب ۲، اهمیت قابل توجهی دارد و دارای منابع مشخصی است که سازمان سنجش آنها را اعلام کرده است. این منابع بر مبانی دینی و اصول تربیتی مورد تأکید وزارت آموزش و پرورش متمرکز هستند.
منابع رسمی اعلام شده برای بخش تعلیم و تربیت اسلامی:
در رقابت تنگاتنگ کنکور فرهنگیان، تمرکز بر جزئیات منابع اعلامشده بسیار حیاتی است. داوطلبانی که توانستهاند دقیقاً مشخص کنند کدام دروس و حتی کدام فصول از کتب دین و زندگی پایه دهم و یازدهم مد نظر طراحان سؤال هستند، شانس بیشتری برای جمعآوری امتیاز در این بخش خواهند داشت. همچنین برای آشنایی با حداقل تراز قبولی فرهنگیان کافیست کلیک کنید.
علاوه بر دو ماده مشترک (هوش و استعداد معلمی و تعلیم و تربیت اسلامی)، عملکرد داوطلب در دروس تخصصی گروه آزمایشی اصلیاش نیز در نمره نهایی تأثیرگذار است. این تأثیر معمولاً درصدی از نمره کل را به خود اختصاص میدهد که بر اساس آخرین بخشنامهها، معمولاً ۱۵ درصد اعلام شده است، هرچند این درصدها ممکن است در دفترچه نهایی تغییر یابد.
این بدان معناست که داوطلب رشته ریاضی، علاوه بر دو درس مشترک، باید منابع کنکور ریاضی خود را نیز مطالعه کرده و در جلسه آزمون، به سؤالات مرتبط با دروس تخصصی ریاضی خود پاسخ دهد. همین قاعده برای رشتههای تجربی، انسانی و هنر نیز صادق است.
اطلاعات زیر بر اساس آخرین رویههای اعلام شده در سالهای اخیر تنظیم شده و ضرایب میتواند در دفترچه نهایی تغییر کند، اما یک راهنمای قوی برای اولویتبندی مطالعه محسوب میشود.
|
بخش آزمون |
ضریب تأثیر (تخمینی) |
ماهیت |
منابع اصلی مطالعه |
|
هوش و استعداد معلمی |
۳ |
مهارتی و شناختی |
فاقد منبع مشخص (شبیه آزمونهای دکترا و استخدامی) |
|
تعلیم و تربیت اسلامی |
۲ |
دانشی – دینی و تربیتی |
مهارتهای معلمی (۳ فصل اول) + بخشی از دین و زندگی دهم و یازدهم |
|
دروس تخصصی گروه آزمایشی |
تقریباً ۰.۱۵ (۱۵٪) از نمره کل |
دانشی – تخصصی رشته تحصیلی |
منابع تخصصی گروه آزمایشی (انسانی، تجربی، ریاضی، هنر) |
برای بخش هوش و استعداد معلمی که منبع درسی مدونی ندارد، بهترین روش استفاده از منابع آزمونهای مشابه است. این منابع شامل آزمونهای استخدامی دستگاههای دولتی، آزمونهای ورودی دانشگاهها برای مقاطع تحصیلات تکمیلی (مانند آزمون دکترا) و کتابهای تخصصی هوش و استعداد شغلی هستند. هدف این است که ذهن داوطلب به سرعت درگیر مسائل تحلیلی شود.
داوطلبانی که صرفاً بر حفظیات منابع مشخصشده متمرکز شوند و از تمرین مهارتهای تحلیلی و استدلالی غافل بمانند، در بخش هوش و استعداد معلمی که ضریب بالاتری دارد، دچار مشکل جدی خواهند شد.
شرایط ورود به دانشگاه فرهنگیان با مدرک لیسانس
مهمترین تفاوت در ماهیت آزمون است. کنکور سراسری عمدتاً بر سنجش دانش محتوایی و مطالب کتب درسی سال دوازدهم (و بخشی از یازدهم) تمرکز دارد. در مقابل، کنکور فرهنگیان بر دو محور متمرکز است: سنجش مهارتهای ذاتی (هوش و استعداد) و دانش اعتقادی-تربیتی (تعلیم و تربیت اسلامی).
اگرچه دروس تخصصی رشته داوطلب در هر دو آزمون وجود دارد، اما در کنکور فرهنگیان، تأثیر این دروس در نمره کل متفاوت است و دو درس اختصاصی فرهنگیان جایگاه ویژهای پیدا میکنند. داوطلبان نباید منابع کنکور سراسری را به عنوان جایگزین منابع اختصاصی فرهنگیان در نظر بگیرند؛ بلکه باید مطالعه منابع اختصاصی فرهنگیان را به طور موازی پیش ببرند.
