با تداوم فشار تورمی و افزایش مداوم هزینههای زندگی، تأمین اقلام غذایی ضروری برای خانوارهای کمدرآمد به یکی از اصلیترین دغدغههای سیاستگذاری اجتماعی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، دولت با اجرای طرح کالابرگ تلاش کرده بخشی از بار معیشتی دهکهای پایین را از طریق تخصیص اعتبار ماهانه مستقیم برای خرید کالاهای اساسی کاهش دهد و مانع از انحراف یارانهها به سمت هزینههای غیرضروری شود.
این طرح بر پرداخت غیرنقدی یارانههای حمایتی تمرکز دارد و امکان خرید هدفمند اقلامی مانند برنج، گوشت، مرغ، لبنیات، روغن، حبوبات و سایر کالاهای اساسی را برای خانوارهای مشمول فراهم میکند. هدف اصلی کالابرگ، حفظ حداقلی از امنیت غذایی و کاهش نگرانیهای روزمره خانوارها در شرایطی است که قیمتها همچنان روندی صعودی دارند.
علی خدایی، فعال کارگری، درباره ارزیابی خود از طرح کالابرگ گفت: «در شرایط اقتصادی فعلی، کالابرگ بهترین گزینه موجود است؛ هرچند ایدهآل نیست، اما حداقل میتواند بخشی از فشار معیشتی دهکهای پایین را کاهش دهد.»
او با اشاره به ناکافی بودن مبلغ اختصاصیافته افزود: «مبلغ یک میلیون تومانی که در حال حاضر به کالابرگ اختصاص داده شده، نه با تورمی که پس از حذف ارز ترجیحی ایجاد شده همخوانی دارد و نه با سیاست انتقال یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای آن. قیمتهای فعلی بازار بهخوبی نشان میدهد این تغییرات چه اثر قابل توجهی بر هزینههای زندگی گذاشته است.»
این فعال کارگری در ادامه به مشکلات شناسایی مشمولان طرح کالابرگ اشاره کرد و گفت: «دادههای مرکز آمار و معاونت رفاه وزارت کار هنوز پر از اشکال است. با وجود اینکه دولت اعلام کرده همه افراد مشمول دریافت کالابرگ هستند، اما در عمل بسیاری از خانوارها یا مشمول نمیشوند یا در میانه مسیر از فهرست دریافتکنندگان حذف میشوند.»
خدایی تأکید کرد: «در بسیاری از موارد، دهکبندیها دچار خطاست. گاهی اطلاعات بهروزرسانی نشده و قدیمی است و در برخی موارد، گردش مالی حداقلی افراد که صرف هزینههای ضروری زندگی میشود، باعث تغییر دهکبندی آنها و حذفشان از لیست مشمولان میشود.»
او با وجود انتقادهای جدی نسبت به این سیاست حمایتی تصریح کرد: «در شرایط فعلی چارهای جز ادامه اجرای طرح و اصلاح تدریجی مشکلات وجود ندارد. نمیتوان منتظر ماند تا همه چیز با چند تغییر کوچک بهطور کامل حل شود. با وجود انتقاداتی که خود من هم به نحوه توزیع کالابرگ داشتم، اما ادامه این مسیر بهمراتب بهتر از توقف کامل آن است؛ جامعهای که من میبینم، واقعاً به این کمک نیاز دارد.»
خدایی نخستین گام برای بهبود اجرای طرح را شناسایی دقیق مشمولان دانست و گفت: «امیدواریم شرایط کشور به سمتی برود که اساساً کسی نیازی به کالابرگ نداشته باشد و سطح رفاه به حدی برسد که مردم یارانهبگیر دولت نباشند؛ اما در وضعیت فعلی، اولین قدم اصلاح بانکهای اطلاعاتی و شناسایی دقیق و درست مشمولان است، چراکه اطلاعات موجود بسیار ناقص است.»
او در ادامه افزود: «پس از این مرحله، باید بهتدریج اعتبار کالابرگ را با هزینههای واقعی خانوار هماهنگ کرد. امروز سبد معیشت یک خانوار کمتر از ۳۶ تا ۴۰ میلیون تومان در ماه نیست و یک میلیون تومان فقط بخش بسیار کوچکی از این هزینه را پوشش میدهد.»
این فعال کارگری در پایان با اشاره به محدودیت منابع دولت خاطرنشان کرد: «وضعیت اقتصادی کشور و منابع دولت مطلوب نیست و شرایط امروز نتیجه تصمیمات گذشته است. با این حال، در لحظه فعلی بهترین کار ادامه مسیر با دقت بیشتر، تکمیل طرح و ارتقای کیفیت خدمات است.»
او تأکید کرد: «نظارت مؤثر بر فروشگاهها، جلوگیری از افزایش قیمتها و بهبود دسترسی خانوارها میتواند اثرگذاری کالابرگ را افزایش دهد. امیدوارم در آینده نیازی به چنین طرحهایی نباشد و یارانهها بهصورت هدفمند به سمت نیازهای واقعی مانند درمان، نان و اقلام ضروری هدایت شوند.»
