حفاظت از محیط زیست پایدار، سنگ بنای تداوم حیات و تضمینکننده آیندهای روشن برای نسل بشر است. در همین راستا، ششم بهمنماه شاهد برگزاری مراسم اهدای جوایز دومین «پویش نبض انرژی» بودیم. این رویداد مهم با آیین رونمایی از کتاب «محیط زیست به مثابه زندگی، پایداری ایرانی» همراه شد. این رویداد با حضور پرشور فعالان و چهرههای شاخص حوزه محیط زیست برگزار شد..
ششم بهمن ماه، همزمان با اهدای جوایز دومین «پویش نبض انرژی» از کتاب «محیط زیست به مثابه زندگی، پایداری ایرانی» رونمایی شد. در این مراسم جمعی از چهرههای برجسته این حوزه حضور داشتند. علی ربانی، مدیر بهینهسازی مصرف انرژی، محمد درویش، فعال محیطزیست و نویسنده کتاب پایداری ایرانی و مجید غضنفری، کارشناس رسانهای حوزه محیطزیست در بخشهای مختلف مراسم حاضر بودند و دیدگاههای خود را مطرح کردند. حضور این افراد فضای رویداد را به بستری برای تبادل تجربه و تقویت گفتمان پایداری تبدیل کرد. در حاشیه این مراسم با حاضرین به گفتگو نشستیم. با ما همراه باشید.
علی ربانی، مدیر بهینهسازی مصرف انرژی اظهار داشت: دومین پویش سراسری «کاهش ۱۰درصدی مصرف انرژی» در یکی از سختترین شرایط اجتماعی کشور برگزار میشود با این وجود بیش از ۲۷۰ هزار خانواده به آن پیوستهاند. تمرکز اصلی این پویش بر استانهای مازندران، گلستان و گیلان است. بهویژه استان مازندران مشارکت چشمگیری داشته است. این حرکت کاملاً مردمی و با تسهیلگری دولت پیش میرود و همین همراهی مردم باعث شده نخستین تجهیزات عملیات نجات جنگلهای هیرکانی برای مقابله با گونه های مهاجم به مؤسسات تخصصی ارسال شود.
او ضمن اشاره به فعالیتهای هفتگی پاکسازی محیطزیست توسط داوطلبان و حمایت لجستیک و تجهیزاتی این پویش افزود: در این رویداد از کتاب «پایداری» به قلم علی درویش و گروهی از نویسندگان رونمایی می شود؛ اقدامی برای حمایت از کسانی که برای اعتلای ایران تلاش میکنند. این پویش بدون بودجه دولتی و تنها با مشارکت مردمی پیش میرود و نمونه آن کاهش ۴۱ میلیون مترمکعب مصرف گاز در یک استان است که به معنی کاهش۸۲ هزار تنی انتشار کربن محسوب می باشد.
مدیر بهینهسازی مصرف انرژی همچنین ضمن تشریح دستاوردهای مثبت پویش نبض انرژی؛ به پروژههای حمایتی مانند تجهیز تیمهای امدادی زاگرس، بازپروری افراد دارای اعتیاد در ۲۱ مرکز، تولید کیف و لوازمالتحریر برای نیازمندان و توسعه عدالت آموزشی اشاره کرد و تصریح کرد: کتاب «پایداری ایرانی» در دسترس مردم قرار دارد تا آگاهی عمومی افزایش یابد، زیرا بدون آگاهی نمیتوان انتظار اصلاح الگوی مصرف داشت. همکاری صنایع پتروشیمی نیز میتواند متناسب با نیاز استانها به تداوم این مسیر کمک کند.
در ادامه گفتوگویی با محمد درویش، فعال محیطزیست و نویسنده کتاب «محیط زیست، پایداری ایرانی» داشتیم. محمد درویش اظهار داشت: نسلی که امروز در ایران زندگی میکند، در یکی از خشکترین کمربندهای جهان قرار دارد؛ جایی که بارش سالانه یکسوم میانگین جهانی و میزان تبخیر دو برابر آن است. همین شرایط سخت نشان میدهد چرا این سرزمین با وجود محدودیتهای طبیعی، یکی از دیرینهترین تمدنهای جهان را در خود پرورانده است. مردمانی که در این جغرافیای دشوار زیستهاند، ناگزیر از هوشمندی، درایت و سازگاری بودهاند.
نویسنده کتاب «محیط زیست به مثابه زندگی، پایداری ایرانی» نیز با همین نگاه، تلاش کرده است از دیدگاه متخصصان حوزههای مختلف مانند اقتصاد، جامعهشناسی، کشاورزی، گردشگری و توسعه اقتصادی بهره بگیرد تا تصویری دقیق و بدون اغراق از وضعیت کشور ارائه دهد. هدف او بازخوانی تابآوری تاریخی ایران و یافتن راههایی برای بازسازی شکوه گذشته است؛ بدون رویاپردازی، بلکه با تکیه بر آمار واقعی و تحلیلهای کارشناسی.
درویش افزود: ایران در چنین شرایط اقلیمی نباید اقتصاد آبمحور داشته باشد. کشاورزی سنتی و آببر نمیتواند آینده کشور را تضمین کند. در مقابل، ایران ظرفیتهای عظیمی در انرژیهای نو دارد؛ از انرژی خورشیدی با توان دریافت ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات بر مترمربع گرفته تا انرژی زمینگرمایی و بادهای ۱۲۰ روزه شرق کشور. این منابع میتوانند نهتنها ناترازی برق را برطرف کنند، بلکه ایران را به صادرکننده انرژی تبدیل کنند.
وی در پایان گفت: صادرات برق به کشورهای همسایه مانند افغانستان و عراق میتواند ابزار مؤثری برای احقاق حقآبهها و کاهش بحرانهایی مانند خشک شدن تالابها، فرونشست زمین و گردوغبار باشد. چنین رویکردی، ایران را به بازیگری قدرتمند در منطقه تبدیل کرده و مسیر توسعه پایدار را هموار میکند.
نقش سواد زیست محیطی در آینده ایران
مجید غضنفری، کارشناس رسانهای و فعال محیطزیست تأکید کرد که مهمترین «باید» در مسیر حفاظت از طبیعت، افزایش سواد محیطزیستی مردم است. به باور او، هرچه آگاهی عمومی بالاتر برود، مشارکت مردم در طرحها و پویشهای زیستمحیطی نیز بیشتر میشود.
غضنفری افزود: برخلاف تصور رایج، مردم برای همراهی در این حوزه نیازی به تخصص ندارند؛ تجربه نشان داده است که حتی یک روستایی در هرمزگان نیز نسبت به زمینخواری، کوهخواری، تخریب منابع طبیعی یا تهدید دریا دغدغه دارد. او معتقد است که نگرش محیطزیستی پیچیده نیست و اگر مسئولان و فعالان این حوزه به دغدغههای مردم گوش دهند، مسیر درست برای اقدام مشخص میشود.
وی در ادامه ضمن تاکید بر اهمیت اقداماتی مثل انتشار کتاب پایداری ایرانی گفت: فعالان محیطزیست در این کتاب مفاهیم ضروری را مطرح کردهاند و مشارکت مردم در فهم و اجرای این مفاهیم اهمیت حیاتی دارد. پرسش اصلی آن است که ما چه کاری میتوانیم برای محیط زیست انجام دهیم و پاسخ در همین نگاه مشارکتی نهفته است؛ نگاهی که مردم را بخشی از راهحل میداند، نه صرفاً مخاطب هشدارها!
غضنفری در بخش پایانی گفتوگو به دستاوردهای پویشهای مردمی پرداخت و توضیح داد که چنین پویشهایی تأثیر عمیقی بر نگرش جامعه دارند. او یادآور شد که سالهاست میگوییم ایران «روی کوهی از منابع» قرار دارد، اما این جمله بیش از هر چیز اهمیت حفاظت از محیطزیست را نشان میدهد؛ زیرا ما امانتدار این منابع هستیم، نه مالک آن.
وی افزود: اگر مردم بدانند منابع نفت و گاز روزی تمام میشود و نسلهای آینده بدون آنها با مشکل روبهرو خواهند شد، مصرف خودبهخود کاهش مییابد و این موضوع در گرو همکاری و مشارکت های مردمی است. توسعه انرژیهای پاک و تجدیدپذیر، از جمله انرژی بادی، میتواند مصرف سوختهای فسیلی را کاهش دهد و این تغییرنگرش نتیجه مستقیم پویشهای مردمی است. غضنفری معتقد است که با همراهی مردم، آیندهای پایدارتر برای ایران قابل تحقق است و «اتفاقات خوب» زمانی رقم میخورد که جامعه آگاه و مسئولانه در کنار فعالان محیطزیست قرار گیرد.
این مراسم نمونهای روشن از همافزایی میان مردم، متخصصان و فعالان محیطزیست بود؛ همافزاییای که نشان میدهد مسیر پایداری تنها با مشارکت جمعی امکانپذیر است. سخنان علی ربانی درباره نقش مردم در کاهش مصرف انرژی، تحلیلهای محمد درویش درباره تابآوری تاریخی ایران و ضرورت عبور از اقتصاد آبمحور، و تأکید مجید غضنفری بر افزایش سواد محیطزیستی، همگی بر یک نکته مشترک تأکید داشتند: آینده محیطزیست ایران وابسته به آگاهی، همکاری و مسئولیتپذیری اجتماعی است. با تکیه بر ظرفیتهای بومی، انرژیهای تجدیدپذیر، مشارکت داوطلبانه و نگاه علمی میتوان بسیاری از بحرانهای زیستمحیطی را مدیریت کرد و حتی به فرصت تبدیل ساخت.
لازم به ذکر است که پویش نبض انرژی امسال هم همانند سال گذشته با استقبال گسترده مردم مواجه شد. سال گذشته ۱۴۰ هزار مشترک گاز در این طرح شرکت داشتند و امسال نیز طبق آخرین آمار ۲۶۲ هزار مشترک ثبتنام کردهاند.
