زمانی که میگویند نرخ تورم ۱۰ درصد است، یعنی شیب قیمتی کالاها ۱۰ درصد رشد داشته، نه اینکه قیمتها ارزان یا رشد قیمتها متوقف شده است.
حمیدرضا برادرانشرکا، اقتصاددان و عضو بازنشسته هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی تهران در گفتوگو با «گسترشتجارت» با تاکید بر اینکه روش بانک مرکزی در محاسبه نرخ تورم را میتوان با روشی که در سایر کشورها مورد استفاده قرار میگیرد، یکسان دانست، گفت: در این بین تفاوت در نوع سبدی کالایی است که در نرخ تورم کشورها مورد محاسبه قرار میگیرد که کالاهای که در این سبد قرار میگیرد، یکسان نیست. وی در همین باره افزود: در سبد محاسبه نرخ تورم حدود ۴۰۰ قلم کالا وجود دارد که ممکن است کالاهایی که در سبد محاسبه نرخ تورم در ایران وجود دارد با سبد کالایی یک کشور دیگر متفاوت باشد و این انتخابها بستگی به کالا و اقلامی دارد که بیشتر مردم آن کشور از آن استفاده میکنند. وی با بیان اینکه روش اندازهگیری نرخ تورم، زمینه علمی دارد و از اطلاعات و محاسباتی که از سوی افراد انجام میشود بهدست میآید، افزود: نکتهای که در این بین وجود دارد این است که برخی اقلام ممکن است در سبد ترکیبی تورم، افزایش یابد که در این راستا مردم با استناد به این نرخ، آن را ملاک گرانی یا ارزانی قیمتها قرار میدهند؛ درحالی که این سبد حدود ۴۰۰ قلم کالا را در برمیگیرد که نرخ تورم از میانگین همه آنها بهدست میآید. به گفته این کارشناس، مقایسهای که از سوی مردم انجام میشود، اشتباه است. باید به این موضوع توجه شود که برخی کالاها و اقلام ممکن است در سبد کالای مصرفی خانوار وزن و سهم بیشتری داشته باشند و زمانی که تغییر قیمتی در این کالاها رخ میدهد این احساس ایجاد میشود که نرخ تورم با نرخ واقعی در اقتصاد تناقض دارد یا قیمتها خیلی گران شده، در صورتی که این یک استدلال اشتباه است. برادرانشرکا معتقد است این ماهیت محاسبه این شاخص است و نباید نرخ تورم یا گرانی و ارزانیها را با یک کالا یا ۱۰ کالای خاص مقایسه کرد. این محاسبه نادرست بین مردم باعث شده زمانی که نرخ تورم کاهش مییابد مردم انتظار ارزانی داشته باشند و برعکس، که این نوع محاسبه در شاخص، منطقی نیست. زمانی که میگویند نرخ تورم ۱۰ درصد است، یعنی شیب قیمتی کالاها ۱۰ درصد رشد داشته، نه اینکه قیمتها ارزان یا رشد قیمتها متوقف شده است. وی در ادامه درباره دلایل رشد یا کاهش نرخ تورم تاکید کرد: تغییرات این شاخص به عوامل زیادی بستگی است. حجم نقدینگی در کشور میتواند قدرت خرید ایجاد کند و قیمتها را بالا ببرد. عامل دیگر جنبه روانی است که هیچ زمینه واقعی ندارد و این انتظارات تورمی است که روی این شاخص اثر میگذارد.گاه این شاخص به واسطه افزایش نرخ کالاهای وارداتی نیز بالا خواهد رفت و این از موارد دیگری است که میتواند روی این شاخص اثر بگذارد. وی تصریح کرد: درحالحاضر به نظر میرسد عامل اصلی که در رشد نرخ تورم میتواند تاثیر بگذارد، حجم بالای نقدینگی است که در چرخه اقتصادی کشور وجود دارد و اگر برای آن برنامهریزی نشود میتوان آثار تورمی شدیدی را در آینده انتظار داشت و این موضوع بسیار مهمی است.
