آرمان بیات /کارشناس صنعت هواپیمایی
بهتازگی عوارض خروج از کشور افزایش یافته است. این در حالی است که افزایش نرخ عوارض خروج از کشور با سیاستهای کلان صنعت هوایی و قانون اساسی در تضاد است. برخلاف تصور عدهای، عوارض خروج از کشور ارتباطی به فرودگاه ندارد و هیچ مبلغی از این هزینهها به جیب فرودگاهها و خطوط هوایی نمیرود، بلکه براساس قانون مالیات ارزش افزوده از مسافران داخلی در هنگام خروج از کشور و پروازهای خارجی دریافت میشود و براساس ماده ۴۵ این عوارض وارد خزانه دولت میشود و بخشی از این مبلغ نیز به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری پرداخت میشود که با افزایش عوارض خروج از کشور سهم این سازمان از ۱۰ هزار تومان به ۴۰ هزار تومان از هر عوارض افزایش یافته است. بهطور کلی بهترین راهکار برای افزایش درآمد دولت نه افزایش که کاهش عوارض خروج از کشور است. بهتر است دولت با کاهش عوارض خروج از کشور مسبب افزایش سفرهای خارجی شده و با کاهش هزینه، افزایش درآمدها را موجب شود. بهعنوان نمونه میتوان با برداشتن موانع مستقیم و غیرمستقیم از سر راه خطوط هوایی داخلی، ضریب اشغال صندلی در مسیرهای بینالمللی را افزایش داد که با این اقدام درآمدهای حاصل از افزایش سفرهای بینالمللی جایگزین افزایش عوارض خروج از کشور میشود. اما افزایش هزینه موجب کاهش سفرهای هوایی بینالمللی مردم کشورمان شده که درنهایت منجر به کاهش درآمدهای خطوط هوایی داخلی میشود. دولت باید در حوزه حملونقل هوایی بستری را فراهم کند که رغبت برای مسافرتهای خراجی و بهدنبال آن درآمدها نیز افزایش یابد. یکی از راهکارهای افزایش درآمدهای خطوط هوایی داخلی مقرراتزدایی است که افزایش عوارض خروج از کشور با این اقدام در تضاد است. همچنین باید با ایجاد شبکه ترانزیت، تلاش شود مسافران خارجی بیشتری وارد ایران شوند و با ایجاد شبکه بینالمللی حملونقل، درآمدهای حملونقل هوایی افزایش یابد. از سوی دیگر عوارض خروج از کشور نیز باید از خطوط هوایی داخلی دریافت شود، چراکه اگر عوارض خروج از کشور، از مسافران گرفته شود، بر میزان سفرهای بینالمللی تاثیر منفی گذاشته و موجب کاهش سفرهای هوایی خارجی میشود. از سوی دیگر بهمنظور حمایت و کمک به خطوط هوایی داخلی، بهتر است عوارض خروج از کشور برای مسافرانی که از خطوط هوایی خارجی استفاده میکنند، در نظر گرفته شود، تا از خدمات شرکتهای هوایی ایرانی بیشتر استفاده شود. این اقدام میتواند ضمانتی برای بازار خطوط هوایی داخلی بهشمار رود. البته این اقدام بهشرطی مناسب و خوب است که شرکت هواپیمایی کشور خدماترسانی خطوط هوایی کشور را ارتقا دهد و بروزرسانی کند. در ایران خطوط هوایی ایرانایر، ماهان و قشمایر در حوزه بینالمللی، بسیار فعال و در حال افزایش پروازهای مستقیم به مقاصد بینالمللی هستند. بنابراین حتی اگر گردشگران داخلی بهمنظور استفاده از پروازهای مستقیم، از خطوط هوایی خارجی استفاده میکنند و قصد استفاده از پروازهای غیرمستقیم به مقصدهای مختلف بینالمللی را ندارند نیز در آینده نزدیک میتوانند از خدمات مشابه و پروازهای مستقیم خطوط هوایی کشورمان به مقصدهای مختلف در سراسر کشور استفاده کنند. اگرچه افزایش عوارض خروج از کشور مسافرانی که بهمنظور فعالیتهای تجاری و یا دیدار با خانوادهشان سفر میکنند، منصفانه نیست، اما با در نظر گرفتن این عوارض برای خطوط هوایی خارجی، آنها میتوانند با استفاده از خدمات شرکتهای هوایی داخلی، سفرهای ارزانتری داشته باشند. بهطور کلی ماده ۴ هواپیمایی کشوری اشاره مستقیم به لزوم حمایت از خطوط هوایی داخلی دارد و شرکتهای هوایی کشور نیاز به حمایت دارند و در نظر گرفتن عوارض بالاتر برای خطوط هوایی خارجی میتواند مزیتی رقابتی برای خطوط هوایی داخلی به شمار رود. درحالحاضر ایرانایر در تلاش است با خریداری هواپیماهای مناسب، مسافران و مشتریان خود را افزایش دهد و این خط هوایی ملی نیاز به کمک و حمایت دولت دارد. بهطور کلی یا عوارض خروج از کشور برای همه باید کاهش یابد و همان نرخ قبلی گرفته شود، یا اینکه عوارض بالا برای خطوط هوایی خارجی در نظر گرفته شود.
