حمیدرضا یعقوبی آوینی / کارشناس ارشد کسبوکار
بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی در جنوب شرق ایران، دارای موقعیت جغرافیایی حساس و استراتژیکی در ورودی خلیجفارس و مدخل اقیانوس هند است که برای کشورهای منطقه بهویژه همسایگان شرقی و جنوب شرقی آسیا از جمله هند و افغانستان از اهمیت خاصی در زمینه ترانشیپ و ترانزیت کالاهای بنادر حوزه خلیجفارس و حملونقل کالا برخوردار است، و به همین دلیل شاهد ابراز تمایل کشورهایی مانند افغانستان و هند برای سرمایهگذاری در این بندر هستیم، چراکه موقعیت این بندر و همچنین وجود آبهای عمیق، فضایی مناسب را برای ساخت اسکلههای با عمق زیاد و پهلوگیری کشتیهای عظیم اقیانوسپیما فراهم کرده، به طوری که این بندر از قابلیت تبدیل شدن به مگاپورت خاورمیانه برخوردار است. از آنجایی که مسیر بندر چابهار برای ترانزیت به کشور افغانستان و کشورهای آسیای میانه (CIS) و دستیابی این کشورها به آبهای آزاد، نسبت به سایر مسیرهای ترانزیتی کوتاهتر و امنتر است و میتواند در آینده محل تلاقی دو کریدور ترانزیتی مهم جهان یعنی کریدور شمال- جنوب و کریدور شرق- غرب قرار بگیرد، از این رو از امتیاز بزرگی در زمینه تعامل کشورهای مشترکالمنافع و آسیای میانه و حتی شرق اروپا با کشورهای حاشیه اقیانوس هند و شرق و جنوب افریقا برخوردار است و هزینههای حملونقل به این کشورها با استفاده از این بندر کاهش خواهد یافت و ایران را به چهارراه جهانی ترانزیت کالا تبدیل خواهد کرد. اما در عمل به دلیل نبود زیرساختهای مناسب بندری و حملونقل ترکیبی بهویژه خطوط راهآهن، از این مزیت بینالمللی و استراتژیکی بهطور مطلوب بهرهبرداری نشده است. مسئولان مربوط توسعه زیرساختهای منطقه آزاد و بندر چابهار را به عنوان یکی از مگاپروژههای دولت دکتر روحانی قلمداد میکنند. ورود نخستین محموله ترانزیتی (گندم) هند به افغانستان از طریق بندر چابهار در ابتدای آبان امسال، گویای آن است که این بندر با تکیه بر ظرفیتهای منحصر به فرد خود در آینده نقش پررنگی در تجارت و اقتصاد ملی کشور بازی خواهد کرد و با جذب سرمایهگذاری کلان و پشت سرگذاشتن مراحل توسعهای، بهدنبال نقشآفرینی جدید خود در تخلیه و بارگیری و بهویژه ترانزیت کالاها است. در مقابل این بندر و در آن سوی مرز در کشور پاکستان، بندر گوادر پاکستان، تلاش جدی برای توسعه و جذب سرمایههای خارجی دارد و چینیها سرمایهگذاری وسیعی در آنجا آغاز کردهاند و این بندر در صورت بهرهبرداری کامل، میتواند رقیبی سرسخت برای بندر چابهار همانند بندر جبلعلی امارات برای بندرعباس باشد. بنابراین با توجه به وجود اشتیاق سرمایهگذاری از سوی کشورهای دیگر در بندر چابهار، تلاش ایران برای توسعه این بندر باید سرعت بگیرد و زمینههای جذب سرمایههای خارجی و بخش خصوصی داخلی و اختصاص مشوقهای قانونی در توسعه بندر چابهار برای بهبود بستر تجارت فرامرزی فراهم شود، تا بندر چابهار به عنوان دروازه ترانزیت شرق ایران و خلیجفارس شناخته شود.
