زینب عبدی - روزنامهنگار
زلزله در غرب کشور بار دیگر ما را به سوگ هموطنانمان نشاند. اگر این حادثه فقط ۲ روز قبلتر رخ داده بود بدون شک تعداد کشتهشدگان و مصدومان چندین برابر بود؛ زیرا تعداد زیادی از مسافران کربلا به مناسبت اربعین از این منطقه عبور کردند. همانطور که مدیریت بحران آن نیز چندین برابر سنگینتر بود. هرچند زلزله قابل پیشبینی نیست اما میزان خسارت آن قابل پیشگیری است. ریزش ساختمانهای مسکونی آن هم مجتمعهایی در قالب مسکن مهر که در سالهای گذشته بنا شده است و با وجود آنچه گفته شده بود در آزمون خود سربلند نبود و بر اثر زلزله که امری قابل کنترل در کاهش خسارت مالی و جانی است، فرو ریخت. در چنین مواقعی نخستین رویکرد کاهش تهدیدها و آسیبها، تدوین اقدامات پیشگیرانه است؛ اقداماتی که بتواند با آیندهاندیشی خطرهای بیرونی و درونی را پیشبینی کند. این خطرها و تهدیدها چه از حادثههای طبیعی باشد یا از جانب دشمن خارجی و چه ناهماهنگی بین دستگاههای اجرایی، باید برای تمامی آنها برنامهریزی دقیق شود. حساسیت برای تامین امنیت سرمایهگذاران و حفاظت مالی و جانی آنها در شهرکهای صنعتی دارای اهمیت است بهویژه برای صنایع حساس و پرخطر در شهرکهای صنعتی باید پیشبینیهای لازم امنیتی شود تا ضریب ایمنی در شهرکها بالا رود. دفاع از سرمایههای ملی مانند کارخانجات، تاسیسات مستقر در شهرکها و نواحی صنعتی و زیرساختها از یک طرف و نیز نیروی انسانی به عنوان مغز متفکر این سرمایههای ملی از سوی دیگر، به عنوان مهمترین هدف پدافند غیرعامل به شمار میرود. مدیریت تهدیدها و آسیبها در شهرکهای صنعتی سادهتر از مناطق دیگر است چراکه چیدمان واحدهای صنعتی در شهرکها براساس اصول اولیه مطالعاتی و نظم به وجود آمده است. زمانی که امکانسنجیها و جانماییها اصولی باشد کمترین تغییرات رخ میدهد. به عبارتی، از آنجا که در شهرکهای صنعتی نوع تمرکز واحدهای صنعتی و یکپارچگی وجود دارد پدافند غیرعامل را بیشتر شاهد هستیم. نقطه قوت شهرکهای صنعتی تمرکز واحدهای صنعتی، وجود قوانین، مطالعات زیستمحیطی و هماهنگی و پیشبینی مسائل است. در این میان باید مدیران صنایع مستقر در شهرکها و نواحی صنعتی نیز با الگوهای امنیتی آشنایی داشته باشند و به نوعی برای همپوشانی دقیق موضوع پدافند غیرعامل و عمل به آن باید فرهنگسازی شود تا جایی که پدافند غیرعامل جزو اصلی و جداییناپذیر در شهرکهای صنعتی باشد. مجموعه طرح پدافند غیرعامل در کشور طبقهبندی شده است. از این رو، شهرکهای صنعتی نیز از این قاعده مستثنا نیستند و باید به آن اهمیت دهند. بهعنوان نمونه، مجموعه تاسیساتی که در شهرکهای صنعتی به بهرهبرداری میرسند باید از نظر ایمنی مورد ارزیابی قرار گیرند تا از وقوع مشکلات حفاظتی در آینده جلوگیری شود. همچنین این تاسیسات باید به نحوی طراحی و اجرا شوند که افراد متفرقه و بیرونی بهسادگی نتوانند به آنها دسترسی پیدا کنند. بهعلاوه اینکه در طراحی، اجرا و بهرهبرداری شهرکهای صنعتی در مناطق مرزی باید بیشترین دقت و امنیت لحاظ شود حتی رنگ شیروانی واحدهای صنعتی باید از نوع مرغوب باشد. اگر مسیر ورودی یک شهرک صنعتی به هر دلیلی مسدود شود باید مسیر ورودی دومی از قبل برای آن پیشبینی شده باشد. متاسفانه هنوز موضوع پدافند غیرعامل در بین واحدهای صنعتی مستقر در شهرکها جا نیفتاده است. از اینرو، نیاز است برای مدیران واحدهای تولیدی و صاحبان صنایع کلاسهای آموزشی و اطلاعرسانی گذاشته شود. همانگونه که در شهرکهای صنعتی به پدافند غیرعامل توجه میشود در سازمانهای دیگر نیز مدنظر قرار میگیرد. به عنوان نمونه، استانداریها نیز در نمودار سازمانی خود مدیریت پدافند غیرعامل را دارند که شرکت شهرکهای صنعتی با آنها در برنامهها و تبلیغات همکاری میکند. به موازات آن در فرمانداریها نیز به پدافند غیرعامل توجه میشود؛ بنابراین حوزه گستردهای دارد.
