درحالی که مشکل تحریمهای بانکی به شکل کامل حل نشده بود و نقل و انتقالات پولی با دستاندازهایی روبهرو بود اما برجام امیدهایی را برای ایرانیان به وجود آورده بود که البته با سیاستهای دونالد ترامپ و سخنرانی اخیر او درباره ایران نگرانیها را دوچندان و ابهاماتی را ایجاد کرد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: از آنجایی که بیشتر معاملات بینالمللی ایران با دلار انجام میشود نوسان در نرخ دلار بر ارزش پول ملی و بیثباتی اقتصادی تاثیرگذار است، بنابراین این مسئله ایران را به این سمت میبرد که از ارزهای محلی به عنوان جایگزین استفاده کند. بحث بر سر این است که بانکهای ایرانی کمکم به سمت استراتژی جایگزینی یورو و ارزهای محلی در مراودات پولی و مالی و گشایشهای السی حرکت کنند. مقامات ایرانی هم خبر از حذف تدریجی دلار از نقل و انتقالات پولی دادهاند و عنوان میکنند که کمتر گشایش السی یا مراودات بانکی را با دلار امریکا انجام خواهند داد. در آیین روز ملی صادرات معاون اول رئیسجمهور گفت: اصرار داریم در مراودات بینالمللی بهجای دلار از ارزهای رسمی دیگر مثل یورو استفاده کنیم. برای این کار بهدنبال آن هستیم که با کشورهای هدف به تفاهم برسیم که با پول ملی کار کنیم. اسحاق جهانگیری گفت: در سفر اخیرم به ترکیه، رئیسان بانکهای مرکزی دو کشور به توافق رسیدند که در مراودات خود از پول ملی دو کشور استفاده کنند. اگر بتوانیم با کشورهای دیگر از جمله چین، روسیه و کشورهای همسایه هم این کار را انجام دهیم منافع صادرکننده و واردکننده ایرانی فراهم میشود. اما سوال این است که آیا ما توان جایگزینی دلار و استفاده از ارزهای دیگر را داریم؟ این تصمیم چه فواید و مضراتی برای اقتصاد کشور دارد؟ و دولت چه سیاستهایی را باید پیشه کند؟ به بازارهای مالی دنیا وارد شویم ابراهیم جمیلی، رئیس خانه اقتصاد ایران با بیان اینکه بحث دلار شامل عوامل روانی، نبود تدبیر و دلالبازی است در گفتوگو با صمت اظهار کرد: اگر میخواهیم نوسانات دلار را کاهش بدهیم باید کاری کنیم که بتوانیم شوکی به بازار وارد نکنیم. این در حالی است که در سالهای گذشته به هیچ عنوان نتوانستهایم به صورت دستوری نرخ دلار را کنترل کنیم. او با اشاره به اینکه یورو هم میتواند در بازارهای مبادلاتی نقش مهمی ایفا کند اظهار کرد: بدون شک وقتی یورو شکل گرفت اتحادیه اروپا قصد داشت پول جدیدی را وارد بازارهای جهانی کند تا در کنار دلار نقش ایفا کند و دلار تنها وسیله مبادلاتی پولی در جهان نشود. در این بین ما برای اینکه بتوانیم مراودات مالی خود را سر و سامان بدهیم، به طور قطع نیاز به این داریم که در بازارهای بانکی دنیا ورود کنیم و ارتباطات خود را گسترش دهیم و با انواع ارزها مبادله داشته باشیم. رئیس خانه اقتصاد ایران با بیان اینکه نمیشود پیامدهای برجام را هم نادیده گرفت، ادامه داد: بیشک برجام تاثیرات خود را در روابط اقتصادی ایران با کشورهای اروپایی خواهد گذاشت. البته متاسفانه شیطنتهایی که از سوی امریکا شکل میگیرد، مراودات بانکی از سوی اروپا را تا حدودی با احتیاط روبهرو میکند. جمیلی از طرف دیگر تاکید کرد: باید به این توجه کنیم که اگر به سوی پیمانهای دوجانبه برویم نشانگر آن است که خودمان بحثهای تحریم را تایید میکنیم، بنابراین باید تلاش کنیم که حقمان را بگیریم و به سمت مسیری که امریکا میخواهد نرویم. همچنان که در برجام حقوقی برای ایران تعریف شده و ما باید پیگیریهای لازم را داشته باشیم. جمیلی با اشاره به اهمیت تولید و تاثیر آن بر نرخ دلار در کشور گفت: هر زمان که برنامه داشتیم و توانستیم نرخ ارز را کنترل کنیم باید به مسیری برویم تا تولید افزایش پیدا کند، کالا کمتر وارد شود و بتوانیم بیشتر صادر کنیم تا نیاز به دلار ما هم کمتر شود. در واقع اگر درخواستهای ارز را کمتر کنیم و تولید را افزایش دهیم نرخ آن خود به خود تعدیل میشود و برای این مهم دولت و اتاقهای بازرگانی باید ایفای نقش کنند. ارزهای محلی کمکی به مبادلات بینالمللی علیرضا خیری، کارشناس بازارهای مالی نیز در گفتوگو با صمت با اشاره به سیاستهای ترامپ بر لزوم گسترش روابط بانکی با دنیا تاکید کرد و گفت: شاید در آینده وضعیت امریکا بدتر از این شود، بنابراین حرکت به سمت یورو و ارزهای محلی میتواند به مبادلات ما در سطح بینالمللی کمک کند. در این بین دولت باید روابط بانکی خود را با دنیا گسترش دهد. او اظهار کرد: در این بین مهم این است که چه بانکی با چه ارزی بخواهد با ما مبادله کند. ممکن است بانکهای کشورهای آسیایی و اروپایی بخواهند با ارز محلی خود با ما کار کنند که این مسئله به نفع ما است و هیچ مشکلی را پیش نمیآورد. بنابراین اگر شریک تجاری ما بخواهد با یورو یا ارز دیگری کار کند بازهم مشکلی نیست. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: اهمیت اینکه با چه ارزی کار میکنیم را بیشتر در بحث مبادلات بینالمللی میبینیم. ما چه با دلار کار کنیم و چه با یورو یا ارزهای دیگر، خیلی تفاوت ندارد، چراکه مسئله این است که بتوانیم در دنیا فعالیت کنیم. بنابراین وقتی از طرف شرکتهای امریکایی محدود هستیم نباید به آنها بسنده کنیم و در این بین میتوانیم به جای دلار با یورو کار کنیم و روابط خود را با اروپا گسترش دهیم. او در ادامه درباره تاثیر منفی جایگزینی دلار با ارزهای دیگر بر اقتصاد کشور گفت: ما اگر دلار را تحریم کنیم نتیجه این میشود که بخشی از مبادلاتی را که قرار بود با دلار انجام دهیم، برای خود دچار مشکل کردهایم و یا نمیتوانیم انجام دهیم. بنابراین تحریم دلار به معنای تحریم خودمان است و این جابهجایی در اقتصاد دنیا تاثیر چندانی ندارد، جز اینکه کار را برای ما سختتر میکند. خیری در آخر به لزوم سیاستهای دولت برای کاهش مشکلات بانکی با دنیا اشاره و اظهار کرد: سیاست دولت در کوتاهمدت میتواند حل مشکلات بانکی باشد. دولت باید بر این تمرکز کند که شریک ما با چه ارزی کار میکند و نقل و انتقالات کدام ارز برای او راحتتر است. اما در این میان مشکل دولت این است که در بلندمدت منابع ارزی خود را به چه نحوی نگهداری کند. به طور مثال وقتی شما فکر میکنید اقتصاد اروپا چشمانداز خوبی ندارد اما در مقابل اقتصاد امریکا مثبت است بهتر است منابع ارزی خود را به سمت دلار تغییر دهید و زمانی هم برعکس این قضیه صدق میکند. بنابراین دولت باید برای جایگزینی دلار به این توجه کند که آیا برای ایران صرف میکند که به این سمت برود یا باید سیاستهای دیگری را در پیش بگیرد؟
