علیاصغر پورمتین / کارشناس بانکی
بانک مرکزی در حالی کاهش نرخ سود بانکی را در دستور کار خود قرار داده و بانکها را ملزم به رعایت نرخهای مصوب کرده است که به نظر میرسد کاهش این نرخ در شرایط فعلی اقتصاد بهعنوان یک ضرورت تلقی میشود و این سیاست باید به شکل مستمر در بانکها اجرایی و نسبت به رعایت آن پایبندی وجود داشته باشد. هرچند که با توجه به اهمیت این موضوع، پیشازاین بانک مرکزی بانکها را ملزم به اجرای این سیاست کرده بود، اما به دلیل پایبند نبودن بانکها، این سیاست غیرواقعی انجام شد که مشکلاتی را نیز برای اقتصاد کشور ایجاد کرد. برخی از بانکها در حالی طی این مدت نسبت به نرخهای مصوب بانک مرکزی پایبند نبودهاند که دلیل این موضوع را میتوان به وجود داراییهای سمی که در بانکها وجود دارد و چیزی در حدود ۴۰ درصد از سهم داراییهای بانکها را به خود اختصاص داده دانست. داراییهایی که برای بانکها بازدهی ندارد و به دلیل رکود حاکم بر اقتصاد به این بخش تحمیلشده است. بخشی از مطالبات بانکها بهصورت ملک و املاک و مستغلات وصولشده و این در حالی است که با توجه به شرایط حاکم بر اقتصاد امکان تبدیل به دارایی نقدی وجود ندارد و بهاینترتیب بانکها برای جبران این منابع تلاش کردهاند تا با دریافت سود بالاتر، جوابگوی سپردهگذارانشان باشند. بههرحال علم اقتصاد میگوید که نرخ سود باید همپای نرخ تورم حرکت کند که بر اساس این نظریه، حال که نرخ تورم به ۱۰ درصد رسیده است، بنابراین نرخ سود بالای ۲۰ درصد دیگر معنایی نخواهد داشت و باید به هر روشی این نرخ کاهش یابد. در همین راستا هم با تثبیت نرخهای سود بانکی، بانک مرکزی در اقدامی جدی بانکها را ملزم به اجرای نرخهای مصوب سود بانکی کرده و در این زمینه مصمم است تا این سیاست به شکل کامل در بانکها اجرایی شود. بانک مرکزی این کار را باهدف حمایت از تولید و رونق بخشیدن به بخش اقتصاد در دستور کار خود قرار داده و بانکها هم با این نگاه باید در جهت رعایت این نرخها گام بردارند تا نتیجه مطلوب حاصل شود. درحالحاضر نرخهای سود بالای بانکی باعث شده تا سرمایهگذاری در بخشهای مولد کاهش یابد و در مقابل میل به سپردهگذاری در بانکها نیز با افزایش مواجه شود که این اصلا به نفع اقتصاد ایران نیست. هرچند که با کاهش نرخ سود بانکی، این امر تبعاتی را ایجاد کرده و باعث شده که قیمتها در بازارهای موازی همچون طلا و سکه و ارز افزایش یابد، اما باید به این موضوع توجه داشت که این نوسانات و رشد قیمتها هیجانی است و فروکش خواهد کرد. اما اگر این روند ادامه هم یابد و منابع وارد این بازارها هم شود، درنهایت به سیستم بانکی بازخواهد گشت و جای نگرانی از این بابت وجود ندارد. باید این نگاه جا بیفتد که اقدام بانک مرکزی در کاهش نرخ سود، هرچند اگر دستوری هم باشد، برای اقتصاد مفید خواهد بود و کار درست و مثبتی است و از همین رو همه ارکان نظام پولی کشور در تحقق این هدف باید تلاش کنند.
