انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی از اول مهرماه وارد مرحله تازهای میشود؛ طرحی که ابتدا در پنج استان بهصورت آزمایشی اجرا خواهد شد و در صورت موفقیت، قرار است تا پایان سال به سایر نقاط کشور برسد.
با وجود استفاده از عنوان «انتقال بنزین به کد ملی»، آنچه فعلاً در دستور کار دولت قرار دارد، اختصاص سهمیه خودرو به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار آن است؛ نه ایجاد سهمیه مستقل بنزین برای هر فرد.
در این طرح، موضوع فقط پرداخت هزینه بنزین با کارت بانکی نیست. قرار است سامانهای با عنوان «سوئیچ سهمیه سوخت» اطلاعات مربوط به خودرو، مالک، میزان سهمیه و پرداخت را به یکدیگر متصل کند و نگهداری، محاسبه و تخصیص سهمیه را بر عهده داشته باشد.
کارت بانکی در کنار کارت سوخت
براساس آییننامه اجرایی طرح، وزارت اقتصاد با همکاری وزارت ارتباطات، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، فراجا و بانک مرکزی موظف شدهاند سوئیچ سهمیه سوخت را ایجاد کنند.
در سازوکار جدید، امکان ثبت کارت بانکی بهرهبردار خودرو نیز وجود دارد. همچنین در صورت تغییر مالکیت خودرو، سهمیه به مالک جدید منتقل خواهد شد.
به این ترتیب، کد ملی در مرحله فعلی بیشتر نقش شناسه اتصال کارت بانکی به مالکیت خودرو و سهمیه را دارد و قرار نیست برای هر شهروند، صرفنظر از داشتن یا نداشتن خودرو، سهمیه مستقل بنزین ایجاد شود.
فراجا باید اطلاعات مربوط به مالکیت خودرو و کد ملی را در اختیار سامانه قرار دهد و بانک مرکزی نیز امکان شناسایی کد ملی مرتبط با هر کارت بانکی را فراهم کند.
جزئیات سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳ هزار تومانی
عبدالحسین همتی، دبیر کمیسیون انرژی مجلس، درباره جزئیات انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی گفت در پنج استانی که بهصورت آزمایشی مشمول اجرای طرح هستند، باید تا پایان مهرماه تمام سوختگیریها با شیوه جدید انجام شود.
به گفته او، پس از اجرای آزمایشی، این طرح باید بهتدریج تا پایان سال در سایر نقاط کشور نیز اجرا شود.
همتی درباره سهمیههای فعلی توضیح داد: کل سهمیه بنزین شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳ هزار تومان که اکنون در کارت سوخت مالک خودرو شارژ میشود، به کارت بانکی مالک یا بهرهبردار خودرو سوئیچ خواهد شد.
بنزین نرخ سوم با قیمت ۱۰ هزار تومان در مرحله فعلی همچنان با کارت سوخت جایگاه قابل استفاده است. با این حال، در ادامه قرار است این سهمیه نیز مانند تجربه استان کرمان، با سهمیه مشخص برای هر خودرو به کارت بانکی افراد منتقل شود.
تجربه «بنزین برای همه» در کیش
این نخستینبار نیست که دولت تلاش میکند سهمیه بنزین را از خودرو جدا و به فرد متصل کند. در سال ۱۴۰۰، طرح «بنزین برای همه» بهصورت آزمایشی در جزیره کیش اجرا شد.
در آن طرح، به دارندگان کد ملی، چه صاحب خودرو بودند و چه خودرو نداشتند، ماهانه ۲۰ لیتر بنزین سهمیهای اختصاص مییافت. هدف اصلی، توزیع یارانه بنزین میان همه شهروندان بود؛ نه فقط مالکان خودرو.
طرح کیش پس از چند ماه متوقف شد و درباره نتایج آن روایتهای متفاوتی منتشر شد؛ از جمله گزارشهایی درباره افزایش مصرف بنزین در دوره اجرای آزمایشی. با این حال، ارزیابی رسمی و جامع دولتی که بتوان بر اساس آن با قطعیت از شکست این طرح سخن گفت، بهصورت عمومی منتشر نشده است.
مقصد نهایی طرح سهمیه بنزین کجاست؟
در شرایط فعلی، مسیر اجرایی طرح نسبت به گذشته روشنتر است: سهمیه همچنان به خودرو وابسته میماند، اما ابزار شناسایی و پرداخت آن بهتدریج به شبکه بانکی منتقل میشود.
اگر زیرساخت جدید بتواند اطلاعات خودرو، مالک، کد ملی، کارت بانکی و میزان مصرف را در یک سامانه واحد گردآوری کند، از نظر فنی امکان حرکت به سمت تخصیص بنزین مشابه الگوی برق خانگی فراهم خواهد شد.
در الگوی برق خانگی، مشترک تا میزان مشخصی از برق را با هزینهای نسبتاً پایین یا رایگان مصرف میکند و با افزایش مصرف، هزینه برق بهصورت پلکانی افزایش مییابد. در نتیجه، هرچه مصرف بیشتر و رفتار مشترک پرمصرفتر باشد، هزینه بالاتری برای او محاسبه میشود.
اجرای چنین الگویی در بازار بنزین میتواند به این معنا باشد که افراد برای میزان مشخصی از مصرف، مثلاً ۶۰ لیتر نخست را با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر بعدی را با نرخ ۳ هزار تومان دریافت کنند، اما برای پلههای مصرف بالاتر، نرخ بیشتری در نظر گرفته شود.
با توجه به اینکه طبق آمار، حدود ۸۰ درصد مردم اصلاً از بنزین نرخ سوم استفاده نمیکنند، به نظر میرسد این شیوه میتواند مانند الگوی برق، به تنظیم بازار بنزین کمک کند و مصرفکنندگان را به سمت استفاده درستتر از انرژی سوق دهد.
منبع: همشهری
دیدگاهها
ارسال نظر