وزیر نیرو در نشست با کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، ضمن تشریح آخرین وضعیت منابع آبی و پایداری شبکه برق، از تدوین نظام مسائل و برنامه‌های مدیریتی برای تمامی استان‌های کشور خبر داد. عباس علی‌آبادی با اشاره به تداوم چالش کم‌آبی در کلان‌شهرها به‌ویژه تهران علیرغم رشد بارندگی‌ها، بر مدیریت بحران در شرایط جنگی، تأمین قطعات استراتژیک و لزوم مدیریت هوشمند و مکانیکی مصرف حامل‌های انرژی برای مقابله با ناترازی‌ها تأکید کرد.

رئیس سازمان توسعه و بهره‌برداری فناوری‌های نوین آب‌های جوی اعلام کرد که از آبان ۱۴۰۴، پروازهای سرنشین‌دار و پهپادی بارورسازی ابرها در چهار منطقه اصلی کشور آغاز شده و هدف آن افزایش بهره‌وری از سامانه‌های بارشی طبیعی است. این عملیات که تا اردیبهشت ادامه دارد، مطابق استانداردهای جهانی و زیر نظر وزارت نیرو اجرا می‌شود.

آغاز رسمی عملیات گسترده بارورسازی ابر‌ها در سال آبی ۱۴۰۴–۱۴۰۵، آن هم با ترکیبی از هواپیمای سرنشین‌دار و پهپاد، دولت را در موقعیتی تازه برای آزمون یکی از بحث‌برانگیزترین ابزار‌های مقابله با خشکسالی قرار داده؛ ابزاری که اگرچه امید می‌آفریند، اما هنوز باید در میدان واقعیت اقلیمی ایران سنجیده شود.

معاون وزیر راه و شهرسازی با استناد به استانداردهای جهانی اعلام کرد که بارورسازی ابرها تأثیر قابل‌توجهی در افزایش بارش ندارد؛ به‌ویژه در کشوری مانند ایران که در کمربند خشک جهان قرار گرفته است. رئیس سازمان هواشناسی نیز تأکید کرد تاکنون هیچ سند علمی معتبری درباره اثربخشی این روش در کشور ارائه نشده است.

وزارت نیرو طی چند روز گذشته چهار عملیات بارورسازی ابرها را به‌صورت گسترده و فشرده اجرا کرد؛ اقداماتی که از آسمان فارس و بوشهر تا زاگرس و البرز مرکزی را در بر می‌گیرد. هم‌زمان با پرواز پهپادی، عملیات زمینی با ژنراتور در استان مرکزی انجام شد تا دولت از زمین و آسمان، افزایش بارش‌ها را تقویت کند و بارورسازی ابرها دوباره به یکی از داغ‌ترین موضوعات حوزه آب و انرژی تبدیل شود.

بارورسازی ابرها برای افزایش بارندگی کشور بحثی است که این روزها بسیار مورد توجه قرار گرفته است ولی آیا این اقدام نتیجه بخش خواهد بود ؟

رییس سازمان آب‌های جوی از اجرای چهار عملیات پروازی بارورسازی در هفته جاری خبر داد؛ عملیاتی که در حوضه‌های دریاچه ارومیه و زاینده‌رود انجام خواهد شد. محمدمهدی جوادیان‌زاده با اشاره به سابقه جهانی این فناوری از سال ۱۹۴۶، تأکید کرد بارورسازی ابرها خلق بارش نیست بلکه با بهره‌گیری از شرایط مساعد سامانه‌های بارشی، میزان بارش را تا ۲۰ درصد افزایش می‌دهد.

در حالی‌که ذخایر آب ایران به یکی از کم‌سابقه‌ترین سطوح خود رسیده و بارندگی چهار ماه نخست سال آبی ناامیدکننده بوده، دوباره نگاه‌ها به «بارورسازی ابرها» دوخته شده است؛ روشی که برخی آن را ناجی بحران آب می‌دانند و برخی دیگر، مثل مهدی زارع، آن را گزینه‌ای محدود و ناکارآمد برای اقلیم فوق‌خشک ایران می‌دانند.

با عبور نخستین سامانه بارشی قابل‌توجه از شمال‌غرب کشور، اولین عملیات بارورسازی ابرها در در روزهای گذشته در حوضه آبریز دریاچه ارومیه انجام شد؛ عملیاتی که هم‌زمان با آغاز فصل بارش‌ها، بار دیگر نگاه‌ها را به کارآمدی، محدودیت‌ها و چالش‌های فنی این فناوری در ایران جلب کرده است.

وزیر نیرو با تأکید بر افزایش ۴ هزار مگاواتی ظرفیت حرارتی و ذخیره ۳.۳ میلیارد مترمکعبی سوخت، خوش‌بینی خود را نسبت به عبور موفقیت‌آمیز از زمستان ابراز کرد؛ با این حال، او بارورسازی ابرها را تنها راهکار ۱۵ درصدی برای حل بحران آب تهران دانست.

در بحبوحه خطر جیره‌بندی و تخلیه تهران، افشا شده است که عملیات بارورسازی ابرها با بودجه ۱۰ میلیارد تومانی و با استفاده ترکیبی از هواپیماهای روسی آنتونوف ۲۶ و یک فروند هواپیمای اختصاصی سپاه پاسداران، در حال انجام است تا بارش‌ها را ۵ تا ۲۰ درصد افزایش دهد؛ تلاشی که کارشناسان آن را تنها یک راهکار مکمل می‌دانند.

بنا بر اعلام نظریه کارشناس ، شرایط اقلیمی ایران برای اجرای گسترده طرح بارورسازی ابر‌ها مناسب نیست .

در حالی که پاییز ۱۴۰۴ با کاهش بی‌سابقه بارش در ایران همراه شده و میزان بارندگی نسبت به میانگین ۲۱ ساله ۴۴ درصد کمتر و بارش برف تا ۸۴ درصد پایین‌تر از حد نرمال گزارش شده است، برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی بار دیگر از «ابردزدی ترکیه» سخن می‌گویند. اما بررسی داده‌های اقلیمی نشان می‌دهد کشورهای همسایه ایران نیز با بحران کم‌بارشی مواجه‌اند و ادعای «دزدیدن ابرها» هیچ پشتوانه علمی ندارد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور با تأکید بر اینکه بارورسازی ابرها تنها می‌تواند در بهترین حالت حدود ۱۰ درصد بارش‌ها را افزایش دهد، هشدار داد این روش قادر به جبران خشکسالی‌های ممتد و بحران کمبود منابع آب زیرزمینی و سطحی در ایران نیست. او همچنین استفاده بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی را عامل اصلی فرونشست‌های گسترده در فلات ایران دانست و تأکید کرد ادامه این روند می‌تواند شرایط را بحرانی‌تر کند.

در حالی که بحران آب به یکی از چالش‌های اصلی ایران تبدیل شده، بارورسازی ابرها به‌عنوان روشی برای افزایش بارش و تأمین منابع آبی مورد توجه قرار گرفته است. با وجود پیشرفت‌های داخلی در این فناوری، کارشناسان معتقدند این راهکار به‌تنهایی نمی‌تواند بحران کم‌آبی را حل کند و باید همراه با مدیریت بهینه منابع آب به کار گرفته شود.

خشکسالی‌های پیاپی و کاهش منابع آبی در ایران، زنگ خطر بحران آب را به صدا درآورده است. در این میان، بارورسازی ابرها به‌عنوان راهکاری مقرون‌به‌صرفه و بدون اثرات زیست‌محیطی، به امید جدید برای جبران کمبود بارش‌ها و تقویت منابع آبی، از جمله دریاچه ارومیه، تبدیل شده است. وزارت نیرو با اجرای این طرح در چارچوب برنامه هفتم توسعه، در تلاش است تا با افزایش ۵ تا ۱۵ درصدی بارش‌ها، گامی در جهت مدیریت بحران آب بردارد.

در میانه بحران فزاینده کم‌آبی و در آستانه پاییزی خشک، کلید مدیریت منابع آب کشور در آسمان‌ها گم شده است. آیا بارورسازی ابرها ناجی استراتژیک ایران است یا صرفاً یک آزمایش گران‌قیمت؟

وزارت نیرو با اجرای برنامه بارورسازی ابرها در راستای برنامه هفتم توسعه، تلاش می‌کند کمبود بارش‌ها را جبران کند. این طرح که با هدف افزایش تاب‌آوری در برابر خشکسالی و تقویت منابع آبی از جمله دریاچه ارومیه دنبال می‌شود، نیازمند ۱۲ پایگاه تخصصی، ۵ هواپیما و ۷۵۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری است. در این میان، بارورسازی ابرها به‌عنوان روشی مقرون‌به‌صرفه و بدون اثرات زیست‌محیطی، امیدی برای مدیریت بحران آب در ایران ایجاد کرده است.

کشور ما در سال‌های اخیر با بحران کم‌آبی شدید مواجه شده و کاهش بارش‌ها، فشارهای زیادی بر کشاورزی، صنایع و تأمین آب شرب وارد کرده است. در این شرایط، بارورسازی ابرها به عنوان یکی از راهکارهای نوین افزایش بارش مطرح شده است. این فناوری، با استفاده از موادی مانند یدید نقره، می‌تواند ظرفیت بارش ابرهای طبیعی را افزایش دهد و به تأمین آب در مناطق کم‌بارش کمک کند.

وزارت نیرو با اجرای طرح بارورسازی ابرها در شمال غرب ایران، به دنبال افزایش ۵ تا ۱۵ درصدی بارش‌ها در مناطق خشک است. هرچند این فناوری به دلیل عدم قطعیت بالا راهکار اصلی تأمین آب نیست، اما گام‌هایی برای توسعه آن در استان‌های دچار تنش آبی، از جمله تهران، برداشته شده است.