جامعه کارگران ساختمانی در سال ۱۴۰۴، سخت‌ترین دوران معیشتی خود را تحت تأثیر تلاقی بحران‌های اقتصادی و شرایط جنگی سپری کردند. رکود بی‌سابقه در پروژه‌های عمرانی که منجر به بیکاری گسترده این قشر روزمزد شده، در کنار توقف اجرای کامل اصلاحیه ماده ۵ قانون بیمه، امنیت شغلی و درمانی آنان را با بن‌بست مواجه کرده است. این گزارش به بررسی چالش‌هایی همچون صف‌های طولانی انتظار برای بیمه، طرح‌های بحث‌برانگیز افزایش سهم حق بیمه کارگران و فقدان حمایت‌های دولتی در روزهای بحرانی جنگ می‌پردازد.

سازمان تأمین اجتماعی با صدور اطلاعیه‌ای، جزئیات و مبالغ حق بیمه کارگران ساختمانی برای نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را در سه رده مهارتی اعلام کرد. بر اساس این ابلاغیه، مبالغ ماهیانه برای کارگران درجه یک (ماهر)، درجه دو (نیمه‌ماهر) و درجه سه (عمومی) تعیین شده است که سهم بیمه‌شده ۷ درصد و سهم سازندگان ۲۰ درصد خواهد بود. همچنین تأکید شده است که سطح خدمات و تعهدات درمانی و بیمه‌ای در این بازه زمانی، کماکان بر اساس قوانین و مقررات قبلی ارائه می‌گردد.

رئیس کانون کارگران ساختمانی کشور بیان کرد: با توجه به گستردگی پوشش بیمه‌ای سازمان تأمین اجتماعی که بیش از نیمی از جمعیت کشور را دربر می‌گیرد، پایداری این نهاد در بحران جنگ نقش موثری در ثبات و امنیت اقتصادی، معیشتی و درمانی مردم دارد.

سازمان تأمین اجتماعی در راستای تکریم ذی‌نفعان و جلوگیری از وقفه در خدمات بیمه‌ای، از تمدید خودکار و سیستمی کارت مهارت کارگران ساختمانی خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، اعتبار کارت‌های مهارت فنی که در بازه زمانی بهمن ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ منقضی می‌شوند، بدون نیاز به مراجعه حضوری، به‌صورت هوشمند تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۵ تمدید شده است. بدین ترتیب، کارگران ساختمانی می‌توانند بدون دغدغه بابت انقضای مدارک، نسبت به پرداخت حق بیمه و بهره‌مندی از خدمات درمانی اقدام کنند.

رئیس انجمن کارگران ساختمانی میانه و حومه وضعیت بیمه کارگران ساختمانی را بحرانی توصیف کرد و از بی‌تفاوتی سازمان تأمین اجتماعی و مدیرعامل آن انتقاد شدید کرد. او هشدار داد که ادامه این روند، زندگی و معیشت هزاران کارگر را به خطر انداخته و خواستار اقدام فوری مسئولان شد.

کارگران ساختمانی با امضای یک کارزار اینترنتی، از نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار اصلاح فوری ماده ۵ قانون بیمه کارگران ساختمانی شدند. این ماده که به‌زعم آنان موجب حذف گسترده کارگران واقعی و سهمیه‌بندی ناعادلانه بیمه شده، هزاران کارگر فصلی و زحمتکش را از حداقل حقوق قانونی محروم کرده است. فعالان صنفی حوزه ساختمان تأکید دارند که با توجه به پرخطر و بی‌ثبات بودن این شغل، اصلاح این قانون و تضمین بیمه عادلانه برای همه کارگران واقعی ضروری است.

یک فعال کارگری از رفتار توهین‌آمیز و غیرمتعارف سازمان تأمین اجتماعی در بازرسی از کارگران ساختمانی انتقاد کرد. رحمان تیموری، رئیس هیات مدیره انجمن صنفی کارگران ساختمانی شهرستان ملارد، با اشاره به تداوم بازرسی‌های غیرمنطقی و ناعادلانه، گفت که حتی پس از تصویب اصلاحیه ماده ۵ بیمه کارگران ساختمانی، این رویه نامناسب متوقف نشده و در مواردی به کارگران توهین شده است.

دستورالعمل جدید بیمه ابلاغ شد. وزیر کار اعلام کرد: خدمات عادلانه‌تری با تدوین آیین‌نامه جدید بیمه کارگران ساختمانی به این قشر زحمتکش ارائه خواهد شد.

کارگران ساختمانی گرگان در حالی با مشکلات معیشتی و نبود بیمه تأمین اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که سازمان تأمین اجتماعی با دریافت هزینه از انبوه‌سازان، از بیمه کردن این قشر زحمتکش خودداری می‌کند. عضو هیئت مدیره انجمن صنفی کارگران ساختمانی گرگان از تبعیض و بی‌عدالتی در این حوزه انتقاد کرد و خواستار اقدام فوری مسئولان شد.

در پی اعتراضات گسترده و بلاتکلیفی صدها هزار کارگر ساختمانی در صف بیمه، سازمان تأمین اجتماعی با همکاری شرکای اجتماعی و نمایندگان نهادهای مرتبط، شیوه‌نامه‌ای جدید برای ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی تصویب و ابلاغ کرده است. هدف این شیوه‌نامه، پالایش لیست بیمه‌شدگان، شناسایی کارگران واقعی و استفاده بهینه از منابع محدود بیمه‌ای در شرایط رکود ساخت‌وساز است.

رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی شهر گرگان اعلام کرد که در سال‌های اخیر بیمه کارگران ساختمانی قطع شده و سازمان تأمین اجتماعی تنها مدعی است که در حال پیگیری برای وصل بیمه این کارگران است.

با کاهش تعداد کارگزاری‌ها، هم فشار بر کارگران و بازنشستگان کاهش می‌یابد و هم هزینه‌های جاری سازمان تأمین اجتماعی پایین‌تر خواهد آمد. اگر بوروکراسی سازمان تأمین اجتماعی پس از الکترونیکی و غیرحضوری شدن به همان شکل باقی بماند، پس چرا اصلاً برای این تغییرات هزینه و زمان صرف شده است؟

یکی از نمایندگان کارگری زنجان اعلام کرد: از متقاضیان مسکن ملی در زنجان بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان بابت بیمه کارگران ساختمانی درخواست می‌شود، در حالی که این بیمه باید توسط پیمانکار پرداخت شود.

رئیس کانون سراسری انجمن‌های صنفی کارگری نقاشان ساختمانی کشور گفت: اگر مشکل از قانون است، باید آن را اصلاح کنید تا منابع بیمه کارگران ساختمانی تأمین شود. اما اگر قانونی که مجلس تصویب کرده هیچ مشکلی ندارد، باید آن را اجرا کنید. کارگران ساختمانی نباید در وضعیت بلاتکلیفی باقی بمانند.

تامین اجتماعی در جوابیه ای نوشت: به رغم مکفی نبودن حق بیمه سهم کارفرمایی و با وجود کسری منابع مربوطه از سال ۱۳۹۳ تاکنون بیش از ۲۷ هزار میلیارد تومان سازمان تأمین اجتماعی بطور مستمر نسبت به پوشش بیمه‌ای جمعیت قابل ملاحظه‌ای از کارگران ساختمانی اقدام کرده و علاوه بر آن در حال حاضر بیش از ۹۵ هزار نفر از مزایای مستمری این سازمان شامل بازنشستگی از کار افتادگی کلی و بازماندگی برخوردار هستند.

نایب رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی ابهر اظهار کرد: با گذشت حدود دو سال از تصویب تغییرات ماده ۵ قانون بیمه کارگران ساختمانی، مشکلات مرتبط با بیمه کارگران ساختمانی هنوز هم باقی است و کارگران این حوزه هنوز بیمه‌ی قانونی نمی‌شوند.

بیش از ۵۰ درصد از فوتی‌های ناشی از حوادث کار به بخش ساختمان مربوط می‌شود. دو بخش صنعتی، یعنی ساختمان و معدن، ۸۰ تا ۹۰ درصد حوادث مرگبار را به خود اختصاص داده‌اند. کارگران ساختمانی حتی از یک بیمه ساده نیز برخوردار نیستند و هشت ماه پس از تصویب اصلاحیه ماده ۵ قانون بیمه کارگران ساختمانی، هیچ اصلاحاتی صورت نگرفته است. صف بیمه همچنان طولانی است و کارگران در این صف پیشرفت چندانی ندارند. همچنین، کارگران معدن نیز در حوادث مکرر، جان خود را با هزینه‌ای بسیار پایین از دست می‌دهند.

محمد علیپور گفت: در جلسات حضوری با آقای قالیباف در آستانه انتخابات مجلس شورای اسلامی، وعده‌هایی دادند که بنده به همراه هیئت مدیره کانون نقاشان ساختمانی کشور و انجمن‌های صنفی کارگران و نقاشان ساختمانی استان تهران از ایشان در انتخابات حمایت کردیم. ایشان قول داده بودند که در کنار جامعه کارگری بایستند؛ یکی از این قول‌های ویژه، تشکیل کمیته کارگری در مجلس شورای اسلامی با حضور انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی و کانون‌های مرتبط بود که متأسفانه به آن عمل نشد.

سیدرضا هاشمی، رئیس انجمن کارگران ساختمانی خرمشهر و ناظر سامانه رفاهی کارگران ساختمانی در استان خوزستان، از توقف بیمه تعدادی از کارگران ساختمانی خبر داد.

سیدرضا هاشمی، رئیس انجمن کارگران ساختمانی خرمشهر و ناظر سامانه رفاهی کارگران ساختمانی استان خوزستان، از قطع بیمه تعدادی از کارگران ساختمانی خبر داد.