در شرایطی که هزینه ساخت‌وساز در مناطق روستایی با سرعتی بیشتر از توان مالی خانوار‌ها در حال افزایش است، ابهام در تداوم و کارآمدی وام مسکن روستایی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های متقاضیان و فعالان این بخش تبدیل شده است.

بازگشت پرشتاب مهاجران روستایی و کمبود فزاینده زیرساخت‌های اساسی در مناطق محروم، دولت را بر آن داشته تا با اولویت‌بندی «تامین مسکن روستایی» به عنوان یکی از ارکان اصلی تثبیت جمعیت و تعادل توسعه ملی، گام‌های عملی‌تری بردارد. کارشناسان معتقدند توجه جدی به این بخش، تنها راه جلوگیری از حاشیه‌نشینی شهری و حفظ بافت فرهنگی-اجتماعی مناطق روستایی است.

توجه دولت به مسکن روستایی و اهمیت آن، نقش بسیار حیاتی در توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی در مناطق روستایی دارد. دولت با اجرای پروژه‌های مسکن روستایی تلاش می‌کند تا زندگی در روستاها جذاب‌تر شود و مهاجرت معکوس به شهرها را کاهش دهد. این اقدام نه تنها زمینه‌ای برای ایجاد امنیت مسکن فراهم می‌کند، بلکه می‌تواند محرک اشتغال و رونق اقتصادی در این مناطق نیز باشد.

بازار مسکن در روستاهای کشور همواره یکی از چالش‌های کمتر دیده‌شده اما حیاتی برای توسعه پایدار و عدالت اجتماعی بوده است. کمبود مسکن مناسب، کیفیت پایین واحدها و رشد مهاجرت روستاییان به شهرها، نه تنها رفاه ساکنان روستا را تحت تأثیر قرار داده، بلکه فشار مضاعفی بر بازار مسکن شهری و زیرساخت‌های کلان‌شهرها وارد کرده است.

رئیس بنیاد مسکن گفت: تاکنون حدود ۵۵ درصد از واحدهای مسکونی روستایی کشور با اعتبار ۱۲۲ همت مقاوم‌سازی شده‌اند، تا طی چند سال آینده تمام روستاهای کشور از واحدهای مقاوم و ایمن برخوردار شوند.

تامین مسکن یکی از بنیادی‌ترین نیازهای انسانی است و نقش آن در بهبود کیفیت زندگی و کاهش فقر غیرقابل انکار است. در جوامع مختلف، بخش قابل توجهی از جمعیت در دهک‌های پایین درآمدی با مشکل کمبود مسکن مواجه هستند و زندگی در شرایط نامناسب، علاوه بر اثرات روانی و اجتماعی، محدودیت‌های اقتصادی زیادی را نیز به همراه دارد. دولت‌ها با فراهم کردن بستر مناسب برای دسترسی این گروه‌ها به مسکن، می‌توانند مسیر توسعه اجتماعی و اقتصادی را هموارتر کنند.

تأمین مسکن مناسب برای روستاییان از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه پایدار و عدالت اجتماعی در کشور به شمار می‌آید. خانه در روستا صرفاً یک سرپناه نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی، امنیت خانوادگی و بنیان اقتصادی زندگی روستایی محسوب می‌شود.

در ایران، بخش قابل‌توجهی از جمعیت در مناطق روستایی و شهرهای کوچک زندگی می‌کنند و دسترسی محدود این افراد به منابع مالی، مانعی جدی در مسیر خانه‌دار شدن آن‌ها به شمار می‌رود. تخصیص وام مسکن روستایی به دهک‌های پایین، نه تنها موجب ارتقای رفاه و امنیت اجتماعی می‌شود، بلکه به کاهش مهاجرت‌های بی‌رویه به شهرهای بزرگ و فشار بر بازار مسکن شهری کمک می‌کند.

تخصیص تسهیلات مالی به روستاییان یکی از الزامات اساسی در تأمین مسکن مناسب در مناطق روستایی است. بسیاری از خانوارهای روستایی به دلیل محدودیت منابع مالی قادر به ساخت یا نوسازی خانه‌های خود نیستند و ارائه تسهیلات با بهره مناسب می‌تواند امکان دسترسی آنان به مسکن امن و باکیفیت را فراهم کند.

طرح نهضت ملی مسکن که با هدف خانه‌دار کردن صدها هزار خانوار در سراسر کشور آغاز شده، حالا پس از فراز و نشیب‌های فراوان به مراحل سرنوشت‌سازی رسیده است. بسیاری از متقاضیان که سال‌ها چشم‌انتظار تحقق وعده‌ها بودند، این روزها بیش از گذشته به خانه‌دار شدن نزدیک شده‌اند. هرچند مسیر همچنان پرچالش است، اما پیشرفت پروژه‌ها امیدی تازه برای متقاضیان به همراه آورده است.

رییس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی نهاوند گفت: ۲ هزار و ۸۰۰ واحد مسکونی در روستاهای این شهرستان غیرمقاوم و ناایمن است که باید بازسازی و نوسازی شود.

در حال حاضر، سازمان برنامه و بودجه در فرآیند صدور ضمانت‌نامه‌های مربوط به وام ۴۰۰ میلیون تومانی مسکن روستایی قرار دارد. این ضمانت‌نامه‌ها پس از صدور، به بانک مرکزی ارائه می‌شوند. با ارسال این مدارک به بانک مرکزی و ابلاغ آن‌ها به شبکه بانکی و شعب مرتبط، روند پرداخت تسهیلات به‌طور رسمی آغاز خواهد شد. این مرحله به‌عنوان نقطه شروع اجرای طرح، نقشی اساسی در تسریع ارائه وام به متقاضیان و پیشبرد اهداف توسعه مسکن روستایی ایفا می‌کند.

وام مسکن روستایی از ۳۵۰ میلیون تومان به ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. یکی از شرایط استفاده از این وام، عدم بهره‌مندی متقاضی از تسهیلات بانکی طرح ویژه بهسازی و نوسازی در روستاها و شهرهای با جمعیت کمتر از ۲۵ هزار نفر در سال‌های گذشته است.

قرار است فردا وام ۴۰۰ میلیون تومانی مسکن روستایی در کمیسیون اقتصادی دولت مورد بررسی قرار گیرد و در صورت تصویب، پس از طی مراحل لازم، این وام به روستاییان اعطا خواهد شد.

به گفته معاون بازسازی بنیاد مسکن کشور، با توجه به افزایش هزینه‌ها، دولت سقف اعتبارات ساخت مسکن را افزایش داده و در آینده نزدیک مبلغ تسهیلات ساخت مسکن روستایی به ۴۵۰ میلیون تومان افزایش خواهد یافت.

یک عضو از شورای مرکزی بنیاد مسکن اعلام کرد که تاکنون تقریباً نیمی از حدود ۵.۳ میلیون واحد مسکن روستایی در ایران مورد مقاوم‌سازی قرار گرفته‌اند، به این ترتیب حدود ۵۰ درصد از این مساکن بهبود یافته‌اند.

بسیاری از بانک‌ها، علی‌رغم دولتی بودن، به اجرای قوانین مربوط به ارائه تسهیلات در حوزه ساخت مسکن که در قانون مشخص شده‌اند، اقدام نمی‌کنند. در این شرایط، بانک مرکزی موظف است که تسهیلات جدید ساخت مسکن را در کوتاه‌ترین زمان ممکن اعلام کند.

مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان تهران با اشاره به توقف اعطای وام مسکن روستایی از سوی بانک‌ها، اعلام کرد که امکان ثبت‌نام در نهضت ملی مسکن مهیا شده است.

روستاییان قادرند با ارائه مدارک لازم، از وام مسکن روستایی بانک مسکن به ارزش ۳۵۰ میلیون تومان استفاده کنند. نرخ سود این وام پنج درصد است و افراد وام‌گیر باید آن را در طول ۲۰ سال پرداخت نمایند.

رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در شهرستان اردستان، استان اصفهان، اعلام کرد که در سال جاری، با پیگیری‌های صورت گرفته، موفق به دریافت اعتبار پرداخت ۲ هزار وام به ارزش ۳۵۰ میلیون تومان، با سود ۵ درصد و شرایط بازپرداخت ۲۰ ساله شده‌ایم. این مقدار نسبت به سال گذشته حدود ۲.۵ برابر افزایش یافته است.