معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات از آغاز بازگشایی تدریجی اینترنت بین‌الملل خبر داد و اعلام کرد که با دستور رئیس‌جمهور، دسترسی کاربران به اینترنت جهانی به‌صورت مرحله‌ای برقرار می‌شود. به گفته وی، اتصال کامل مردم به اینترنت بین‌الملل تا ۲۴ ساعت آینده انجام خواهد شد.

بر اساس اعلام یک منبع مطلع، در جلسه صبح امروز ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور، بازگشت اینترنت به وضعیت قبل از دی‌ماه ۱۴۰۴ به تصویب رسیده و این مصوبه برای تأیید نهایی به رئیس‌جمهور ارسال شده است. در صورت تأیید، اجرای آن از طریق وزارت ارتباطات آغاز خواهد شد.

محدودیت اینترنت بین‌الملل در کشور همچنان ادامه دارد و دسترسی کاربران به بسیاری از سرویس‌ها و پلتفرم‌های جهانی با اختلال یا قطع کامل مواجه است. در همین حال، دولت از تشکیل ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی برای پیگیری روند اتصال اینترنت خبر داده؛ موضوعی که به گفته مسئولان، تحقق آن همچنان به شرایط امنیتی و تصمیم‌گیری نهادهای بالادستی وابسته است.

پس از نزدیک به سه ماه محدودیت و اختلال در دسترسی به اینترنت بین‌الملل، حالا نشانه‌هایی از احتمال بازگشایی فضای اینترنت در هفته‌های آینده دیده می‌شود. بر اساس پیگیری‌ها و گفتگوهای انجام‌شده با منابع مطلع، قرار است نخستین جلسه «ستاد ساماندهی فضای مجازی» به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شود؛ نشستی که از آن به عنوان نقطه آغاز تصمیم‌گیری برای رفع محدودیت‌های اینترنتی یاد می‌شود.

همزمان با افزایش مطالبات عمومی برای رفع محدودیت‌های اینترنت بین‌الملل، تشکیل «ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور، به یکی از مهم‌ترین تحولات حوزه فضای مجازی کشور تبدیل شده است. در حالی که دولت چهاردهم از عزم خود برای بازنگری در سیاست‌های فیلترینگ سخن می‌گوید، گمانه‌زنی‌ها درباره زمان رفع انسداد اینترنت و مقابله با منافع اقتصادی ناشی از تداوم فیلترینگ، وارد مرحله تازه‌ای شده است.

معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیس‌جمهور با انتقاد از نگاه صرف عمرانی به توسعه روستاها، بر ضرورت بازگشت به «ریل واقعی توسعه» تأکید کرد و گفت توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که امید، میل به ماندن و انسجام اجتماعی در روستاها تقویت شود؛ وی همچنین بازگشت اینترنت به شرایط عادی را دستور رئیس‌جمهور و مطالبه مردم دانست.

سخنگوی دولت با تأکید بر مخالفت دولت با هرگونه محدودیت و تبعیض در دسترسی به اینترنت، از پیگیری‌های مستمر معاون اول رئیس‌جمهور برای رفع موانع اینترنت بین‌الملل خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با توجه به جلسات برگزار شده و با رعایت ملاحظات امنیتی در شرایط جنگی، به زودی شاهد گشایش‌هایی در این حوزه باشیم.

مدیرعامل شرکت مخابرات ایران با تأکید بر ناکافی بودن اینترنت پرو همراه برای رفع نیاز کسب‌وکارها، از پیگیری جدی برای ارائه اینترنت پایدار بر بستر ثابت و فیبرنوری خبر داد و اعلام کرد که اجرای این طرح با همکاری وزارت ارتباطات و مرکز ملی فضای مجازی در دستور کار قرار گرفته است.

هم‌زمان با ورود محدودیت‌های اینترنت بین‌الملل در ایران به هشتادمین روز، ابعاد تازه‌ای از شکل‌گیری اقتصاد زیرزمینی دیجیتال آشکار شده است؛ بازاری چندلایه که از فروش گسترده کانفیگ‌های فیلترشکن تا خرید و فروش اینترنت پرو با قیمت‌های نجومی را در بر می‌گیرد. در شرایطی که میلیون‌ها شغل و میلیاردها دلار خسارت به اقتصاد دیجیتال کشور تحمیل شده، کارشناسان نسبت به گسترش تبعیض دیجیتال، ناامنی سایبری و فلج شدن چرخه کسب‌وکارهای آنلاین هشدار می‌دهند.

معاون شبکه شرکت مخابرات ایران با تأکید بر اینکه دسترسی به اینترنت باید برای همه شهروندان فراهم باشد، اینترنت را «حق اساسی مردم» توصیف کرد و از سرمایه‌گذاری گسترده مخابرات در توسعه و نوسازی شبکه‌های ارتباطی خبر داد. حسن کریمی همچنین با اشاره به چالش‌های ناشی از محدودیت‌های اینترنت، بر ضرورت پایداری سرویس‌های حیاتی و توسعه فناوری فیبرنوری در کشور تأکید کرد.

بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای با آغاز فرآیند ارزیابی حرفه‌ای سرویس گیم، از ارائه اینترنت پرسرعت و پایدار بین‌المللی به گیمرهای حرفه‌ای و اعضای تیم‌های ملی ورزش الکترونیک ایران خبر داد و اعلام کرد: این سرویس حتی در شهرستان‌ها نیز قابل استفاده است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از تلاش شبانه‌روزی این وزارتخانه برای برقراری اینترنت بین‌الملل در اسرع وقت خبر داد و گفت: با وجود پایداری ارتباطات داخل کشور، عدم دسترسی به اینترنت بین‌الملل به کسب‌وکارها آسیب زده است؛ این محدودیت‌ها بنا به صلاحدید مراجع ذی‌ربط و با توجه به شرایط جنگ تحمیلی اعمال شده است.

امیرحسین ثابتی، نماینده تهران در مجلس درباره وضعیت اینترنت گفت: اینترنت بین‌الملل با دستور شورای عالی امنیت ملی به دلیل شرایط جنگی قطع شده است و همچنان شرایط جنگی وجود دارد و فعلا وصل نخواهد شد.

بررسی‌های میدانی از بازار غیررسمی اینترنت پرو نشان می‌دهد که قیمت هر سیم‌کارت پرو تا ۱۰ میلیون تومان و هزینه بسته ۵۰ گیگابایتی آن حدود دو میلیون تومان معامله می‌شود؛ این در حالی است که قیمت رسمی این سرویس توسط اپراتورهای همراه سالانه حدود دو میلیون تومان اعلام شده است. در آگهی‌های منتشرشده در فضای مجازی، فروشندگان با وعده «دسترسی کامل به اینترنت» و بدون نیاز به ثبت شرکت، گاه صرفاً با دریافت نام و کد ملی کاربر، اقدام به فعال‌سازی این سرویس می‌کنند؛ خدماتی که خارج از چارچوب رسمی، به کالایی کمیاب و قابل معامله تبدیل شده است.

بررسی داده‌های منتشرشده از رادارهای بین‌المللی پایش اینترنت نشان می‌دهد محدودیت گسترده اینترنت بین‌الملل در ایران، پس از گذشت نزدیک به دو ماه، همچنان ادامه دارد و سطح دسترسی کاربران به وضعیت عادی بازنگشته است؛ شرایطی که با گزارش‌هایی از دسترسی محدود و گزینشی برای برخی کاربران همراه شده است.

با مطرح شدن طرح «اینترنت پرو» در قالب بسته‌های محدود و گران‌قیمت، نگرانی‌هایی درباره احتمال افزایش قیمت اینترنت برای عموم کاربران و ایجاد اینترنت طبقاتی شکل گرفته است. در حالی که معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهور اینترنت طبقاتی را مغایر با سیاست‌های دولت دانسته و آن را موقتی خوانده، بررسی بسته‌های ارائه‌شده با حجم ۵۰ گیگابایت و قیمت نزدیک به دو میلیون تومان، حاکی از شکاف عمیق هزینه‌ای با تعرفه‌های معمول است. فعالان کسب‌وکارهای آنلاین و کاربران نسبت به تداوم این روند و کاهش تدریجی کیفیت اینترنت عمومی هشدار داده‌اند و کارشناسان بر شفافیت در سیاست‌گذاری و حفظ دسترسی عادلانه به عنوان یک حق عمومی تأکید دارند.

معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهور نوشت: ‏با عبور از این وضعیت دسترسی به اینترنت بین‌المللی به‌عنوان یک حق طبیعی همه شهروندان با کیفیتی بهتر از گذشته مهیا خواهد شد.

واعظی گفت: در رویکرد حرفه‌ای، مدیریت اینترنت در شرایط بحران باید بر پایه تفکیک جریان‌های داده بنا شود، یعنی به‌جای قطع سراسری، ترافیک شبکه بر اساس سطح ریسک، نوع کاربری و حساسیت عملیاتی دسته‌بندی گردد.

رضا علیزاده با تشریح تدابیر نظام برای صیانت از بدنه اقتصادی در شرایط جنگی، از اجرای گسترده طرح «اینترنت پرو» با مصوبه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی (شعام) خبر داد. به گفته وی، در فاز نخست این طرح، دسترسی به اینترنت بین‌المللی پایدار برای صاحبان کارت‌های بازرگانی و سازمان‌های متولی تولید و تجارت فراهم شده و اکنون فرآیند احراز هویت واحدهای تولیدی کوچک‌تر برای اعطای این دسترسی‌های ویژه در حال انجام است. علیزاده تأکید کرد که اپراتورهای سه‌گانه موظف به اجرای این طرح امنیتی-ارتباطی هستند تا با وجود محدودیت‌های سراسری، خللی در روند صادرات، واردات و تأمین مایحتاج مردم ایجاد نشود.

سیف‌الله نیک‌نامی، رئیس انجمن هوشمندسازی، با انتقاد از تداوم محدودیت‌های ارتباطی و ناکارآمدی پلتفرم‌های داخلی در جلب اعتماد کاربران، به تشریح ابعاد آسیب‌های وارده به بدنه فناوری کشور پرداخت. وی ضمن مخالفت صریح با برقراری «اینترنت طبقاتی» و توزیع سیم‌کارت‌های ویژه میان مدیران، این اقدامات را مصداق تبعیض و در تضاد با امنیت جامعه دانست. نیک‌نامی همچنین با اشاره به برخی تغییرات در پروتکل‌های پروازی و مرزی، از احتمال گشایش تدریجی و نسبی در وضعیت شبکه اینترنت ظرف ۱۰ روز آینده خبر داد.