بسته شدن تنگه هرمز به روی نفتکشها، بزرگترین اختلال در تاریخ عرضه نفت را رقم زده و کشورهای حاشیه خلیج فارس را با کاهش بیسابقه تولید و زیان هنگفت درآمدی مواجه کرده است.
بر اساس جدیدترین برآوردها، مجموع تولید نفت کشورهای منطقه در پی بحران کنونی بین ۶.۲ تا ۶.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافته و حداقل ۱۵ درصد از عرضه نفت جهان در خلیج فارس محبوس شده است.
آمارهای منتشر شده از سوی آژانس بینالمللی انرژی، رویترز و مؤسسه آیآیآر انرژی حاکی از آن است که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و عراق به دلیل توقف صادرات و پرشدن ظرفیت مخازن ذخیرهسازی، ناگزیر به کاهش شدید تولید شدهاند .
عربستان سعودی: شرکت آرامکو عملیات در میدانهای دریایی مهم از جمله سفانیه، مرجان، زلف و ابو سفا را متوقف کرده است. این اقدام منجر به کاهش ۲ تا ۲.۵ میلیون بشکهای تولید بزرگترین صادرکننده نفت جهان شده است.
عراق: بیشترین آسیب متوجه عراق بوده است. تولید این کشور از ۴.۴۲ میلیون بشکه در روز در فوریه، به ۱.۵ تا ۱.۷ میلیون بشکه در ۸ مارس سقوط کرده و پیشبینی میشود به ۱.۲ تا ۱.۳ میلیون بشکه نیز برسد . این به معنای کاهش حدود ۶۰ تا ۷۰ درصدی تولید عراق است.
کویت: شرکت نفت کویت اعلامیه فورس ماژور برای محمولههای نفت خام و فرآوردههای نفتی صادر کرده است. تولید کویت از ۲.۵۹ میلیون بشکه در روز در فوریه به حدود ۲ میلیون بشکه کاهش یافته و احتمال کاهش بیشتر تا ۱.۵ میلیون بشکه وجود دارد.
امارات متحده عربی: تولید این کشور نیز با کاهش ۵۰۰ تا ۸۰۰ هزار بشکهای نسبت به فوریه، به ۲.۷ تا ۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.
بحرین: شرکت بابکو انرجیز پس از انفجار در پالایشگاه خود، وضعیت فورس ماژور اعلام کرده است .
قطر: شرکت قطر انرژی، بزرگترین تولیدکننده LNG جهان، تولید گاز طبیعی مایع را متوقف کرده است .
بسته شدن تنگه هرمز نه تنها تولید، بلکه صادرات و درآمدهای نفتی منطقه را هدف قرار داده است. بر اساس محاسبات شرکت تحلیل کالا کپلر (Kpler) و گروه وود مکنزی، کشورهای حاشیه خلیج فارس از زمان آغاز بحران (۲۸ فوریه) تاکنون حدود ۱۵.۱ میلیارد دلار از درآمدهای انرژی خود را از دست دادهاند.
سهم عربستان سعودی از این زیان، به عنوان بزرگترین صادرکننده، حدود ۴.۵ میلیارد دلار برآورد شده است.
شرکت قطر انرژی نیز تا ۱۲ مارس حدود ۵۷۱ میلیون دلار زیان ثبت کرده است.
شرکت کپلر همچنین تخمین میزند که دستکم ۱۰.۷ میلیارد دلار نفت خام، فرآوردههای نفتی و محمولههای LNG در منطقه سرگردان مانده و با وجود بارگیری، امکان رسیدن به مقصد را ندارند.
در میان کشورهای منطقه، تنها عربستان سعودی و امارات متحده عربی از خطوط لولهای بهره میبرند که امکان دور زدن تنگه هرمز را فراهم میکند . با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که این مسیرها نمیتوانند جایگزین کاملی برای صادرات از طریق این آبراه باشند .
خط لوله شرق-غرب عربستان (خط ینبع): این خط به طول ۱۲۰۰ کیلومتر، میدانهای شرقی را به پایانه نفتی ینبع در دریای سرخ متصل میکند . امین ناصر، مدیرعامل آرامکو، از برنامهریزی برای انتقال تا ۷ میلیون بشکه نفت از این مسیر در روزهای آینده خبر داده است .
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، عربستان در ۹ مارس رکورد صادرات روزانه ۵.۹ میلیون بشکه از بنادر غربی خود را ثبت کرد . با این حال، صادرات از این مسیر نیز با خطراتی مواجه است، زیرا نفتکشها برای رسیدن به بازارهای آسیا باید از تنگه بابالمندب عبور کنند که در معرض تهدید حوثیها قرار دارد .
خط لوله حبشان به فجیره امارات: این خط با ظرفیت ۱.۸ میلیون بشکه در روز، نفت میدانهای خشکی ابوظبی را به بندر فجیره در دریای عمان منتقل میکند . صادرات از فجیره در بحران کنونی به حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است .
با این حال، این بندر نیز در ۱۱ مارس هدف حمله پهپادی قرار گرفت که زنگهای هشداری را درباره امنیت این مسیر جایگزین به صدا درآورد .با وجود تلاش برای استفاده حداکثری از این مسیرها، شرکت کپلر تأکید میکند که صادرات مؤثر خاورمیانه همچنان تنها یکسطح عادی است .
امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکوی عربستان، ضمن تأیید کاهش تولید در چند میدان نفتی کشورش، هشدار داد: با وجود تجربه اختلالات در گذشته، این بحران بدون شک بزرگترین بحرانی است که صنعت نفت و گاز منطقه با آن روبرو شده است" . وی تأکید کرد که "تداوم این اختلال پیامدهای فاجعهباری برای بازارهای نفت جهان و اقتصاد جهانی به همراه خواهد داشت.
در کنار کاهش تولید و صادرات، تأسیسات حیاتی انرژی منطقه نیز هدف حملات قرار گرفتهاند که خود عاملی مضاعف برای کاهش توان صادراتی شده است:
پالایشگاه الرویس امارات: این پالایشگاه که چهارمین پالایشگاه بزرگ جهان با ظرفیت پالایش ۹۲۲ هزار بشکه در روز است، پس از حمله پهپادی و آتشسوزی در شهرک صنعتی الرویس، به عنوان اقدامی احتیاطی تعطیل شد . مؤسسه آیآیآر انرژی اعلام کرد که پیش از این نیز واحدهایی از این پالایشگاه با کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی فعالیت مواجه شده بودند .
پالایشگاه راس تنوره عربستان: این پالایشگاه که از بزرگترین پالایشگاههای خاورمیانه است، در تاریخ ۲ مارس هدف حمله قرار گرفت و به حالت تعطیل درآمد. امین ناصر اعلام کرد که آتشسوزی مهار شده و پالایشگاه در حال راهاندازی مجدد است .
بر اساس گزارش مؤسسه آیآیآر انرژی، پالایشگاههای عربستان، عراق، امارات، بحرین، کویت و قطر تاکنون در مجموع حدود ۱.۹ میلیون بشکه از ظرفیت پالایشی خود را به دلیل جنگ از دست دادهاند .
آژانس بینالمللی انرژی ضمن هشدار درباره تداوم بحران، تأکید کرده است که با وجود تلاش عربستان و امارات برای استفاده از مسیرهای جایگزین، "صادرات مؤثر خاورمیانه تنها به یکسوم سطح عادی رسیده است" . همزمان، کشورهای وابسته به نفت منطقه مانند عراق که به دنبال فعالسازی خط لوله کرکوک-جیهان است، نتوانستهاند خلأ صادراتی خود را پر کنند .
مؤسسه ریستاد انرژی (Rystad Energy) هشدار داده که جنگ خاورمیانه "فشار شدیدی بر کل سیستم انرژی وارد کرده است" . در شرایطی که پیش از بحران پیشبینی میشد قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ به ۶۰ دلار برسد، اینک نوسانات شدید قیمت بین ۸۰ تا ۱۲۰ دلار به هنجار جدید بازار تبدیل شده است .
ضرر کردن..
تازه به نفع شون هم شد