در حالی که طی روزهای اخیر خبرهایی درباره ورود برنج آمریکایی به ایران و قیمت‌های ۱۲۰ تا ۲۴۰ هزار تومانی آن منتشر شده، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران می‌گوید تاکنون اثری از عرضه این محصول در بازار تهران دیده نشده است. به گفته رضا کنگری، بر اساس اطلاعات فعالان بازار، برنج‌های موسوم به آمریکایی احتمالا از مسیر قاچاق و از طریق عراق وارد کشور می‌شوند و ممکن است در برخی مناطق مرزی وجود داشته باشند، اما هنوز نمی‌توان از عرضه رسمی و گسترده آنها در بازار تهران سخن گفت.

افزایش نزدیک به ۱۰۰ درصدی قیمت لبنیات در یک سال، شیر را بیش از گذشته از سفره خانوار ایرانی دور کرده است؛ به‌طوری که با ثابت ماندن درآمد، قدرت خرید یک شهروند تهرانی برای شیر نسبت به سال گذشته به کمتر از نصف رسیده است. این در حالی است که کاهش مصرف لبنیات در ایران موضوع تازه‌ای نیست و سال‌هاست در گزارش‌های وزارت بهداشت به‌عنوان یکی از چالش‌های سلامت عمومی مطرح می‌شود؛ حالا اما جهش قیمت‌ها، این شکاف را عمیق‌تر کرده و همزمان با کاهش توان خرید مردم، هشدارها درباره پیامدهای تغذیه‌ای و هزینه‌های پنهان ناشی از کمبود مصرف شیر و لبنیات نیز جدی‌تر شده است.

لید: گوشت بوفالو که تا همین چند سال پیش بیشتر پایش به صنایع و مصارف صنعتی باز می‌شد، حالا آرام‌آرام راه خود را به سفره خانوار ایرانی پیدا کرده است؛ وارداتی که به گفته فعالان این حوزه، بخشی از برنامه جبران کسری گوشت کشور است، اما همزمان اختلاف جدی بر سر آن بالا گرفته است. واردکنندگان می‌گویند محدودیت آب، علوفه و منابع ارزی اجازه افزایش سریع تولید داخلی را نمی‌دهد و بازار به واردات هدفمند نیاز دارد؛ در مقابل، تولیدکنندگان هشدار می‌دهند منابعی که صرف واردات می‌شود می‌تواند برای تقویت دامداری داخلی هزینه شود و ادامه این مسیر، تولیدکننده ایرانی را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی از وفور کالا و افت تقاضا در بازار خبر داده و می‌گوید میزان عرضه اکنون دو تا سه برابر تقاضاست؛ شرایطی که به گفته او، علاوه بر کاهش قیمت برخی اقلام مانند برنج و حبوبات، باعث شده کالا در انبارها باقی بماند و اختلاف میان فعالان صنفی و دستگاه‌های نظارتی بر سر تشخیص «احتکار» شکل بگیرد. رضا کنگری تأکید کرده است که کمبودی در هیچ‌یک از اقلام اساسی وجود ندارد و حتی در مورد برخی کالاها، فروشندگان با وجود عرضه زیر قیمت تمام‌شده نیز مشتری کافی ندارند.

بازار برنج در آستانه فصل برداشت با یک معادله حساس روبه‌رو شده است؛ از یک سو برآوردها از افزایش ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تنی تولید و رسیدن تولید برنج ایرانی به ۲.۳ تا ۲.۴ میلیون تن حکایت دارد و از سوی دیگر، لغو زودهنگام ممنوعیت واردات و احتمال ورود ۵۰۰ هزار تن برنج به کشور، نگرانی‌هایی را درباره فشار بر کشاورزان ایجاد کرده است. فعالان این صنعت معتقدند با توجه به تولید امسال، نیاز وارداتی کشور حدود ۵۰۰ هزار تن است و نباید هزینه تنظیم بازار از جیب شالیکاران پرداخت شود.

بازار مرغ در شرایطی با مازاد تولید و افت قدرت خرید مصرف‌کنندگان مواجه شده که مرغداران نیز به گفته دبیر فدراسیون طیور، از فروش هر کیلو مرغ حدود ۵۰ هزار تومان زیان می‌کنند؛ وضعیتی که از یک سو به جوجه‌ریزی بیش از نیاز کشور و از سوی دیگر به افزایش هزینه نهاده‌های دامی و ثابت ماندن اعتبار کالابرگ نسبت داده می‌شود. در همین حال، وزارت جهاد کشاورزی قیمت پیشنهادی ۳۸۰ هزار تومانی برای هر کیلو مرغ مصرف‌کننده را مطرح کرده، اما مرغ در بازار طی یک ماه گذشته بین ۳۰۰ تا ۳۲۰ هزار تومان عرضه شده است؛ اختلافی که به گفته فعالان صنعت، هم تولیدکننده را تحت فشار قرار داده و هم می‌تواند در ادامه سال بازار مرغ و امنیت غذایی را با چالش مواجه کند.

تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران از یک واقعیت نگران‌کننده پرده برمی‌دارد؛ سفره خانوار با سرعتی بسیار بیشتر از تورم عمومی کوچک شده است. در حالی که تورم نقطه‌ای کل اقتصاد به ۸۷.۹ درصد رسیده، قیمت خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل ۱۲۸.۱ درصد افزایش یافته؛ یعنی هزینه خرید همان سبد غذایی در یک سال بیش از ۲.۲۸ برابر شده است. روغن با جهش ۲۶۱ درصدی رکورددار گرانی شده و لبنیات، گوشت، نان و میوه نیز همگی وارد محدوده تورم سه‌رقمی شده‌اند.

بازار تخم‌مرغ این روزها با یک تناقض عجیب روبه‌روست؛ کالایی که زمانی ارزان‌ترین منبع پروتئین خانوارها بود، حالا در برخی خرده‌فروشی‌ها تا شانه‌ای ۶۰۰ هزار تومان و دانه‌ای ۲۵ هزار تومان قیمت خورده است. این در حالی است که تولیدکنندگان همچنان از زیان، مازاد تولید و فاصله زیاد قیمت درِ مرغداری تا بازار مصرف سخن می‌گویند؛ تناقضی که نشان می‌دهد گرانی تخم‌مرغ فقط به میزان تولید یا صادرات مربوط نیست و حلقه‌های مختلف زنجیره عرضه در شکل‌گیری قیمت نهایی نقش دارند.