مرحله یازدهم طرح کالابرگ الکترونیکی از فردا چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ برای سرپرستان خانواری که رقم پایانی کد ملی آن‌ها ۳، ۴، ۵ و ۶ است، شارژ خواهد شد. همزمان با آغاز این مرحله، گمانه‌زنی‌ها درباره افزایش اعتبار کالابرگ در ماه‌های آینده ادامه دارد؛ موضوعی که با توجه به رشد قیمت کالاهای اساسی و نوسانات ارزی، مورد توجه دولت و مجلس قرار گرفته است. مشمولان این طرح می‌توانند با اعتبار اختصاص‌یافته، اقلام اساسی مورد نیاز خود را از فروشگاه‌های زنجیره‌ای و اینترنتی طرف قرارداد تهیه کنند و اعتبار شارژشده خردادماه نیز تا پایان تیرماه قابل استفاده خواهد بود.

با ابلاغ دستور صریح رئیس‌جمهور برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های حمایتی دولت چهاردهم وارد مرحله تازه‌ای شده است. بر اساس این تصمیم، قرار است حداقل مبلغ کالابرگ برای شش دهک نخست جامعه افزایش پیدا کند؛ اقدامی که در شرایط تداوم رشد قیمت کالاهای اساسی، از منظر معیشتی ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود. با این حال، در کنار ضرورت حمایت از خانوارهای کم‌درآمد، چالش تأمین منابع مالی مورد نیاز اجرای این طرح و همچنین نحوه شناسایی دقیق مشمولان، به مهم‌ترین دغدغه‌های پیش روی دولت تبدیل شده است.

با تداوم برنامه‌های دولت برای هدفمندتر کردن نظام حمایتی، اجرای یکی از احکام قانون جوانی جمعیت بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. بر اساس این قانون، منابع حاصل از حذف یارانه سه دهک پردرآمد جامعه باید برای افزایش یارانه خانوارهای دهک‌های اول تا چهارم که حداقل سه فرزند دارند اختصاص یابد. در همین حال، دولت علاوه بر پیگیری افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی و به‌روزرسانی اطلاعات اقتصادی خانوارها، معیارهای جدیدی را برای شناسایی و حذف یارانه‌بگیران پردرآمد در نظر گرفته است؛ اقدامی که قرار است با تمرکز بیشتر بر درآمد و دارایی خانوارها انجام شود.

رئیس‌جمهور با انتقاد از عملکرد برخی سامانه‌های اطلاعاتی کشور و ناکارآمدی آن‌ها در شناسایی دقیق وضعیت اقتصادی خانوارها، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را مأمور بازنگری جامع در داده‌های معیشتی مردم کرد. این دستور با هدف اصلاح خطاهای موجود در دهک‌بندی‌ها، به‌روزرسانی اطلاعات اقتصادی خانوارها و تضمین توزیع عادلانه یارانه‌ها صادر شده است؛ اقدامی که قرار است مسیر حمایت‌های اجتماعی را از تخصیص‌های نادرست و نامتوازن به سمت شناسایی دقیق اقشار نیازمند و توزیع هدفمند منابع هدایت کند.

معاون رفاه و اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از آغاز شارژ اعتبار مرحله سوم برنامه حمایتی کودکان دارای سوءتغذیه خبر داد. بر اساس اعلام این وزارتخانه، از امروز ۱۸ خردادماه اعتبار جدید این طرح به حساب سرپرستان خانوارهای مشمول واریز می‌شود تا در قالب برنامه خدمات حمایت اجتماعی کودکان دارای سوءتغذیه، بخشی از نیازهای تغذیه‌ای کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه مبتلا به سوءتغذیه تأمین شود. میزان اعتبار تخصیصی نیز متناسب با وضعیت وسع اقتصادی خانوارها تعیین شده است.

افزایش قیمت کالاهای اساسی در ماه‌های اخیر، موضوع افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی را به یکی از مهم‌ترین مطالبات خانوارهای یارانه‌بگیر تبدیل کرده است. بسیاری از مشمولان این طرح معتقدند اعتبار فعلی کالابرگ دیگر پاسخگوی هزینه‌های سبد معیشت نیست و به همین دلیل انتظار داشتند همزمان با اجرای مرحله جدید کالابرگ، مبلغ این حمایت نیز افزایش یابد. با این حال، واریز اعتبار خردادماه با همان مبالغ قبلی، امیدها را تا حدی کمرنگ کرد. اکنون اما اظهارات جدید رئیس‌جمهور درباره ضرورت بازنگری در میزان اعتبار کالابرگ و تقویت حمایت از دهک‌های پایین درآمدی، بار دیگر بحث افزایش این حمایت معیشتی را در کانون توجه قرار داده است.

رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت حمایت مؤثر از معیشت خانوارها، اعلام کرد که حداقل شش دهک پایین درآمدی باید از افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی بهره‌مند شوند. وی با اشاره به اینکه تقویت قدرت خرید مردم و کاهش فشارهای اقتصادی بر اقشار مختلف جامعه از اولویت‌های راهبردی دولت به شمار می‌رود، بر استفاده از تمامی ظرفیت‌های موجود برای اجرای سیاست‌های حمایتی تأکید کرد و خواستار به‌روزرسانی و یکپارچه‌سازی اطلاعات اقتصادی و مالی خانوارها برای تخصیص دقیق‌تر یارانه‌ها و حمایت‌های اجتماعی شد.

در شرایطی که رشد قیمت کالاها و خدمات و تداوم فشارهای معیشتی، هزینه‌های زندگی بسیاری از خانوارها را افزایش داده است، یارانه‌های نقدی و برنامه‌های حمایتی دولت همچنان در کانون توجه افکار عمومی قرار دارند. همزمان با اعلام زمان واریز مستمری مددجویان و یارانه نقدی دهک‌های مختلف در خردادماه ۱۴۰۵، جزئیات تازه‌ای از طرح افزایش سه‌برابری یارانه برای بخشی از خانوارهای مشمول نیز منتشر شده است. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، برخی خانواده‌های پرجمعیت در دهک‌های پایین درآمدی در صورت احراز شرایط تعیین‌شده، مشمول افزایش قابل توجه یارانه خواهند شد؛ هرچند اجرای کامل این طرح به تأمین منابع مالی و تصمیم نهایی دستگاه‌های مسئول وابسته است.

همزمان با آغاز مرحله جدید اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی و شارژ اعتبار یک میلیون تومانی برای بخشی از مشمولان، بحث افزایش اعتبار این طرح و توسعه حمایت‌های معیشتی بار دیگر به یکی از موضوعات مهم اقتصادی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که دولت اجرای مرحله‌ای کالابرگ را آغاز کرده و تخفیف‌های ویژه‌ای برای برخی کالاهای اساسی در نظر گرفته است، نمایندگان مجلس و مسئولان حوزه رفاه اجتماعی بر ضرورت تأمین منابع مالی پایدار برای تداوم و افزایش حمایت‌ها تأکید دارند. از سوی دیگر، بسیاری از خانوارها نیز خواستار بازنگری در میزان اعتبار کالابرگ متناسب با رشد قیمت کالاهای اساسی و هزینه‌های معیشتی هستند.

با پایان یافتن مهلت اعلام آمادگی سکوهای مالی و اعتباری برای مشارکت در طرح اعتباری‌سازی یارانه‌ها، نشانه‌ها از آغاز یک تحول مهم در نظام رفاهی کشور حکایت دارد؛ تحولی که می‌تواند شیوه پرداخت یارانه به میلیون‌ها خانوار ایرانی را دگرگون کند. بر اساس این رویکرد جدید، دولت درصدد است با بهره‌گیری از الگوی «الان بخر، بعداً پرداخت کن» و استفاده از یارانه نقدی به‌عنوان پشتوانه اعتباری، امکان خرید اعتباری کالاهای مورد نیاز خانوارها را فراهم کند. طرحی که در ابتدا برای دهک‌های اول تا سوم طراحی شده بود، اکنون در مسیر گسترش به تمامی دهک‌های مشمول یارانه قرار گرفته و در صورت اجرا، علاوه بر تغییر ساختار توزیع حمایت‌های دولتی، می‌تواند بر کنترل تورم، افزایش قدرت خرید و رونق اقتصاد دیجیتال نیز اثرگذار باشد.