تنگه هرمز بهعنوان راهبردیترین گلوگاه انرژی جهان، نقشی بیبدیل در پیوند میان تولیدکنندگان بزرگ نفت خلیج فارس و بازارهای مصرف بینالمللی ایفا میکند. این آبراهه حیاتی که محل اصلی عبور صادرات نفتی کشورهای عربستان، عراق و امارات متحده عربی است، شاهرگ اصلی تأمین انرژی برای اقتصادهای بزرگ آسیا بهویژه چین و هند محسوب میشود. وابستگی متقابل صادرکنندگان منطقه و واردکنندگان عمده به جریان مداوم نفت از این مسیر، هرگونه تحول در این گلوگاه را به موضوعی با ابعاد امنیت ملی و اقتصادی برای قدرتهای جهانی تبدیل کرده است.
بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس در گزارشی تازه، با عقبنشینی از خوشبینیهای پیشین خود، پیشبینی قیمت نفت برنت برای ماه آوریل را به ۱۱۵ دلار افزایش داد. تحلیلگران این بانک هشدار میدهند که به دلیل احتمال بروز اختلالات گسترده و طولانیمدت در صادرات انرژی از مسیر استراتژیک تنگه هرمز، قیمت نفت ممکن است نه تنها از رکورد دوران جنگ اوکراین عبور کند، بلکه قله تاریخی ۱۴۷ دلاری ثبت شده در سال ۲۰۰۸ را نیز پشت سر بگذارد. طبق این تحلیل، بازسازی ذخایر استراتژیک در کشورهای توسعهیافته و تداوم تنشهای امنیتی، «حق بیمه ریسک» را در قیمتهای بلندمدت نفت تثبیت خواهد کرد.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، با تأکید بر پایداری کامل شبکه توزیع برق در سراسر کشور، از وجود ۱۰ هزار مگاوات مازاد تولید خبر داد و هرگونه خاموشی ناشی از حملات اخیر را رد کرد. وی با اشاره به هدف قرار گرفتن نیروگاههای بندرعباس، هنگام، ایسین و پست برق فشافویه توسط دشمن، تصریح کرد که با تکیه بر توان فنی متخصصان داخلی، تمامی آسیبها در کمتر از سه روز ترمیم شده است. علیآبادی همچنین با «ضد مردمی» خواندن حمله به زیرساختهای حیاتی، از پیگیری این نقض آشکار پروتکلهای بینالمللی از طریق وزارت امور خارجه خبر داد و بر آمادگی ایران برای صادرات تجهیزات و خدمات فنیمهندسی به کشورهای منطقه و جهان تأکید کرد.
بازار جهانی انرژی در پی تکذیب قاطعانه مذاکره با آمریکا از سوی مقامات جمهوری اسلامی و تداوم تنشها در تنگه هرمز، بار دیگر شاهد اوجگیری قیمتها بود. در حالی که ادعاهای دونالد ترامپ مبنی بر دستیابی به توافق اولیه با ایران، قیمت نفت را در معاملات روز دوشنبه بیش از ۱۰ درصد کاهش داده بود، واکنش تند سپاه پاسداران و رد هرگونه گفتگو، نفت برنت را دوباره به کانال ۱۰۳ دلاری بازگرداند. این در حالی است که تحلیلگران بینالمللی هشدار میدهند در صورت تداوم مسدود ماندن تنگه هرمز، قیمت نفت ممکن است رکورد بیسابقه ۱۵۰ دلار را تا پایان ماه آوریل ثبت کند.
در پی جهش بیسابقه قیمت جهانی نفت متاثر از تهاجم نظامی به ایران، وزارت خزانه داری آمریکا در اقدامی بیسابقه معافیت یکماههای را برای خرید نفت خام ایران صادر کرد. این گزارش حاکی از آن است که غولهای پالایشی دولتی چین که پیشتر از ترس تحریمها از بازار ایران دوری میکردند، اکنون رایزنیها برای خرید محمولههای نفتی را آغاز کردهاند؛ همزمان با این تحولات، تخفیفهای ۱۰ دلاری نفت ایران حذف شده و قیمت هر بشکه نفت صادراتی کشور به سطح شاخص جهانی برنت نزدیک شده است.
با افزایش تنشهای منطقهای و هشدارها درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساختهای حیاتی، این سوال برای بسیاری از خانوادهها مطرح شده است: در صورت قطع برق و آب چه باید کرد؟
تجربه بحرانهای جهانی نشان میدهد که آمادگی قبلی میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند. در این گزارش، بهصورت کامل و کاربردی، راهکارهای آمادگی در شرایط بحران بررسی شده است.
وزیر نیرو با "خط قرمز" توصیف کردن امنیت زیرساختهای آب و برق، از شکست اهداف دشمن در حمله به نیروگاههای قشم و عسلویه و بازگشت سریع این واحدها به مدار خبر داد. عباس علیآبادی با تأکید بر خوداتکایی کامل فنی و وجود مازاد تولید برق در کشور، اعلام کرد بیش از ۱۰۰ هزار متخصص برای مقابله با هرگونه آسیب احتمالی در آمادهباش کامل هستند و هیچ نگرانی بابت پایداری شبکههای حیاتی برای شهروندان وجود ندارد.
در پی تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه و تهدیدات متقابل ایران و آمریکا، بازار جهانی انرژی با جهشی بیسابقه مواجه شده و قیمت نفت برنت از مرز ۱۱۳ دلار عبور کرد. کارشناسان بینالمللی با هشدار نسبت به وقوع بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ، وضعیت فعلی را با بحرانهای بزرگ دهه ۱۹۷۰ مقایسه کرده و از احتمال آغاز موج جدید تورم جهانی و آشفتگی در بازارهای مالی خبر میدهند.
تداوم تنشهای ژئوپلیتیک و اختلال در مسیر راهبردی تنگه هرمز، صنعت جهانی استخراج طلا را با بحران حاشیه سود مواجه کرده است. بر اساس دادههای بازار جهانی، همزمانی افت ۸۳۰ دلاری قیمت طلا با جهش ۵۰ درصدی نرخ نفت، فشار مضاعفی را بر تولیدکنندگان وارد آورده است؛ بهطوریکه افزایش هزینههای سوخت (که ۱۵ درصد هزینههای استخراج را شامل میشود) در کنار ریزش قیمت جهانی، حاشیه سود هر اونس طلا را تنها در سه هفته، از ۳۶۰۰ دلار به ۲۶۴۰ دلار کاهش داده است. این گزارش حاکی از افت خالص ۹۶۰ دلاری سود در پی اختلال در شریانهای انرژی است.
رسول بخشی دستجردی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، با تأکید بر لزوم تداوم مسدود ماندن تنگه هرمز تا تحقق پیروزی کامل، طرحی نوآورانه برای «حاکمیت ریال» بر این آبراه استراتژیک ارائه داد. وی با تبیین مکانیسم ناعادلانه دلار در اقتصاد جهانی و نقش آن در تأمین کسری بودجه آمریکا، پیشنهاد کرد رژیم حقوقی و مالی جدیدی برای عبور از تنگه هرمز تدوین شود که بر اساس آن، عوارض عبور و معاملات محمولهها صرفاً با «ریال ایران» انجام شود. به گفته این نماینده، این اقدام نهتنها هژمونی دلار را فرو میریزد، بلکه با ایجاد تقاضای جهانی برای پول ملی، ایران را به یک قدرت برتر اقتصادی تبدیل خواهد کرد.