بحران قطر، محک اقتصاد ایران

با توجه به اینکه بزرگترین تامین‌کنندگان مواد غذایی قطر یعنی امارات متحده عربی و عربستان سعودی، روابط دیپلماتیک و تجاری خود را با این کشور وابسته به واردات قطع کرده‌اند، این سوال پیش می‌آید که ایران چقدر می‌تواند جایگزین این دو کشور شده، نیازهای غذایی قطر را تامین کرده و دست به تضمین تامین آب و غذا در بحبوحه نگرانی از کمبودهای احتمالی بزند.

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: بنا به باور کاوه زرگران، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی تهران با توجه به قطع ارتباطات کشورهای عربی با قطر، ایران امکان تامین مواد غذایی مورد نیاز بازار قطر را دارد و با توجه به جمعیت۲/۵ میلیون نفری قطر نباید فرصت فراهم آمده برای صادرات مواد غذایی به این کشور را از دست بدهیم. قطر اقلام مختلف مواد غذایی مورد نیاز خود شامل لبنیات، گوشت قرمز، گوشت سفید، نوشیدنی‌ها، آب معدنی، آبمیوه و نان را از طریق واردات تامین می‌کند. میزان واردات مواد غذایی به کشور قطر در سال ۹۵-۹۴حدود ۳/۳ میلیاد دلار بوده و در این سال ۵۸ میلیون دلار نان و ۲۰۰ میلیون دلار نوشیدنی وارد کرده است. ۱۶ درصد مواد غذایی به کشور قطر به ارزش ۵۲۶ میلیون دلار و ۱۱ درصد به ارزش ۶۷۷ میلیون دلار در سال ۹۴-۹۵ از کشورهای عربستان و امارات وارد شده است. با توجه به اینکه عربستان، مصر، بحرین و امارات متحده عربی با وارد کردن این اتهام به قطر که باعث بی‌ثباتی در منطقه می‌شود، روابط دیپلماتیک با این کشور را قطع کرده و این کشور را به حمایت از گروه‌های تروریستی متهم کرده‌اند، این کشور با نگرانی واردات مواد غذایی روبه‌رو شده است. در ادامه از آنجایی که ایران در تامین گوشت، برنج، لبنیات، تخم‌مرغ، میوه و سبزیجات مزیت دارد بنابراین به راحتی می‌توان بازار این کشور را تامین کرد. صنایع غذایی از جمله صنایعی است که در چند سال اخیر ظرفیت بالایی پیدا کرده و باعث شده که ایران شتاب بیشتری برای رسیدن به خودکفایی بگیرد. در همین زمینه با محمدرضا مرتضوی، رئیس کانون صنایع غذایی ایران گفت‌وگو کردیم. وضعیت واردات و صادرات مواد غذایی ایران را چطور ارزیابی می‌کنید؟ طبق گزارش عملکرد دولت یازدهم در دو سال گذشته صادرات مواد غذایی ۲۷ درصد افزایش و واردات آن ۹ درصد کاهش داشته است. خوشبختانه واردات غلات در کشور به شدت کاهش یافته است. به طور مثال واردات برنج و شکر نسبت به سال‌های گذشته خیلی کاهش یافته است. در زمنیه گندم می‌توان گفت علاوه بر اینکه به واردات آن نیازی نداریم، امکان صادرات ۳ میلیون تن گندم هم در کشور فراهم شده است. البته در بخش دانه‌های روغنی هنوز راه بزرگی پیش رو داریم تا به یک عدد منطقی برسیم. ما کمتر از ۱۲ درصد روغن خوراکی را خودمان تولید می‌کنیم و بیشتر آن وارداتی است که به صورت دانه یا روغن خام تسویه نشده وارد کشور می‌کنیم. در محصولات درختی و میوه‌جات وضعیت خوبی داشتیم به نحوی که می‌توان گفت سال پرباری داشتیم. به غیراز مقطع کوتاهی در شب عید که مجبور به واردات اقلامی مثل پرتقال شدیم، کشور وضعیت خوبی داشته است. با توجه به این روند برای سال آینده پیش‌بینی صادرات بیشتری از مرکبات و محصولات درختی را داریم. در زمینه صیفی‌جات و سبزی‌جات هم کشور نیاز به واردات زیادی نداشته است. محصولات لبنی هم وضع خیلی خوبی داشته و در این حوزه علاوه بر اینکه نیازی به واردات نداریم امکانات ما در حوزه صادرات هم بهبود یافته است. کما اینکه سال گذشته موفق شدیم نزدیک به ۴۰ هزار تن صادرات شیر خشک داشته باشیم. اینها همه تحولات مهمی بوده که تا پیش از این کمتر امکان داشت و خوشبختانه با کمک دولت ما از مرز خودکفایی گذشته و می‌توانیم نیاز قطر را تامین کنیم. با این شرایط چقدر می‌توانیم نیازهای غذایی قطر را پاسخ دهیم؟ با توجه به اینکه مرز دریایی و هوایی با قطر داریم می‌توانیم برای این کشور منبع صادراتی خوبی باشیم و به راحتی کالاهای مورد نیاز این کشور را چه از طریق محصولات ساخت داخلی و چه از طریق بازار صادرات حفظ کنیم. مقداری از کالاهای مورد نیاز قطر شامل کالاهای مصرفی مثل روغن، لبنیات و غلات است که همه اینها در ایران تولید و می‌تواند به سرعت صادر شود. مقداری دیگر از کالاهای مورد نیاز این کشور هم کالاهای لوکس هستند. از گذشته قطری‌ها نشان‌های تجاری خاصی را مصرف می‌کردند و با خیلی از نشان‌های تجاری خاص اروپایی آشنا هستند. بنابراین از آنجایی که قطر یک جامعه مصرفی دارد و نشان تجاری برای آنها مهم است، این یک فرصت خوب برای تاجران ماست. بنابراین در مراوده با قطر این امکان وجود دارد که علاوه بر تولیدکننده که می‌تواند بخشی از کالاهای قطر را در قالب کالاهای مورد نیاز مثل پاستا، لبنیات، روغن برنج و شکر تامین کند، تاجران هم وارد عرصه شده و به عنوان رابط کالاهای اروپایی برای قطر عمل کنند. به این ترتیب ما می‌توانیم به سرعت به یار بازرگانی و تجاری قطر تبدیل شویم کمااینکه سعودی‌ها و اماراتی‌ها پیش‌تر این نقش را بازی می‌کردند. پیش از این سعودی‌ها و اماراتی‌ها کالای استرالیا، هلند و بلژیک را وارد خاک خود کرده و از آنجا به قطر صادر می‌کردند. پیشنهاد شما در تسریع روابط ایران و قطر برای رونق تجارت چیست؟ اول اینکه سعی کنیم مواد تولیدی خود را به این کشور بفروشیم و بعد هم سعی کنیم نشان‌های تجاری معروف را از کشورهای دیگر تهیه و به این کشور باز صادر کنیم. باور دارم که ما به مشکل قطر فقط نباید به صورت فرصت تجاری نگاه کنیم. این یک موقعیت خاص برای مردم قطر است و ما هم باید با نگاه انسانی به آنها کمک و تلاش کنیم کالای مورد نیاز آنها را از طریق مرزها به مردم قطر برسانیم. وظیفه ماست در منطقه‌ای که زندگی می‌کنیم کمک کنیم تا مشکل مردم حل شود. یادمان نرود که قطر در زمان تحریم چه کمک‌هایی به ایران کرد.